Om digitaal vaardig te zijn, moet een kind taalvaardig zijn.
Hoe fijn is het wanneer je deze twee kunt combineren in de klas? Hier vind je een infographic met een aantal manieren om begrijpend lezen met twee domeinen van digitale geletterdheid (informatievaardigheden en mediawijsheid) te integreren. De infographic is gemaakt aan de hand van het onderzoek van Katja Bleijenberg.
Het thema van de Kinderboekenweek (2 t/m 13 oktober) is dit jaar Lekker Eigenwijs! Natuurlijk denk je dan meteen aan heel veel eigenwijze personages in boeken. Maar sommige boeken zijn zélf een beetje eigenwijs. In deze blog vind je een aantal prentenboeken die lekker net even anders zijn.
Wil je meer prentenboekentips kijk dan op de site van www.alleswatikmooikanvinden.org en meld je aan voor hun nieuwsbrief. Ook www.boekenzoeker.org is heel handig als je geschikte boeken zoekt op leeftijd en onderwerp.
Het bekende sprookje van roodkapje maar dan anders. Deze keer laat Roodkapje zich niet zomaar opvreten door de wolf. De illustraties zijn prachtig en anders dan in de meeste boeken. Alles is in zwart-wit en rood en er wordt gespeeld met inzoomen waardoor het grafisch heel interessant is. Geschikt vanaf ca. 5 jaar.
(Let op: we tellen tot één en niet verder!)
Er zijn erg veel telboeken, maar die zijn meestal een beetje saai. Bij dit boek mag je persé niet verder tellen dan één en dat is best wel even opletten. Bijvoorbeeld wanneer je twee grote walvissen ziet maar de opdracht krijgt om één heel klein worstje te tellen. Een boek om samen veel lol mee te hebben. Bekijk ook de activiteit bij de Sardes Leespluim. Vanaf ca. 3 jaar.
Kijk maar eens in je boekenkast: het stikt van de berenboeken. Maar de beren zijn het zat! Ze willen niet wéér komen opdraven in een verhaal, kies maar een ander dier. Een mooi meta-verhaal waarbij je kinderen kunt meenemen in het denkproces van een schrijver. Vanaf ca. 4 jaar.
Je kent ze wel; die aanwijsprentenboekjes met bijvoorbeeld tegenstellingen of met plaatjes voor en na een gebeurtenis. Dat laatste is ook dit boek, maar dan veel grappiger. Misschien snapt de peuter zelf nog niet alle grapjes. Maar de voorlezer mag zelf ook wel wat pret hebben. Samen dit boek bekijken is zeker niet saai! Vanaf ca. 2 jaar.
Wat doet de leeuw? Kinderen geluiden laten maken bij de plaatjes is een goede oefening. Kennen ze het dier en kunnen ze met hun mond de klank vormen. In dit prentenboek zonder tekst staan dan weer heel bijzondere geluiden om te ontdekken. Bijvoorbeeld een paardenbloem blazen of haren knippen. Kunnen de kinderen bedenken welk geluid daar bij hoort? Vanaf ca. 3 jaar.
Wat een origineel onderwerp om een fantasievol prentenboek over te maken. Je kunt zien dat huilen helemaal niet erg is: iedereen doet het, zelfs politieagenten, superhelden, koningen, voetballers en mieren. En traanvocht kan ook nog eens gebruikt worden om branden te blussen en pasta in te koken. Kunnen de kinderen nog meer bedenken? Wedden dat iedereen er vanzelf weer vrolijk van wordt? Vanaf ca. 4 jaar.
Ruim tien jaar biedt Bibliotheek Rotterdam advies en ondersteuning op het gebied van leesonderwijs en (digitale) geletterdheid via de Bibliotheek op school. Inmiddels werken we samen met ruim 140 Rotterdamse basisscholen en heeft de methode bewezen bij te dragen aan de leesmotivatie van leerlingen en de expertise van leerkrachten omtrent leesbevordering.
Naar aanleiding van een klantonderzoek en de jaarlijkse evaluaties met scholen kwam naar voren dat er bij veel scholen de wens is om de samenwerking te intensiveren. De afgelopen jaren is er geïnvesteerd in de deskundigheidsbevordering van onze leesconsulenten en het doorontwikkelen van het concept de Bibliotheek op school. Met een intensievere samenwerking kunnen de school en de bibliotheek nog beter werken aan de leescultuur op scholen.
Naar aanleiding van een klantonderzoek en de jaarlijkse evaluaties met scholen kwam naar voren dat er bij veel scholen de wens is om de samenwerking te intensiveren. De afgelopen jaren is er geïnvesteerd in de deskundigheidsbevordering van onze leesconsulenten en het doorontwikkelen van het concept de Bibliotheek op school. Met een intensievere samenwerking kunnen de school en de bibliotheek nog beter werken aan de leescultuur op scholen.
Bibliotheek Rotterdam zet daarom een nieuwe koers in, namelijk het verschuiven van onze focus van een paar momenten in de klas naar het coachen van de professional. Scholen worden zich in toenemende mate bewust van het belang van leesbevordering en dit vraagt om een actieve rol van de leerkracht. De impact van een leesbevorderende leerkracht is vele malen groter dan de incidentele inzet van een leesconsulent in de klas. De voorheen uitvoerende leesconsulent zal zich gaan focussen op het trainen, inspireren en adviseren van leerkrachten op het vlak van werkvormen en collectiekennis. Boeken zijn en blijven hier een belangrijk onderdeel van.
De samenwerking zal altijd maatwerk zijn, waarbij we goed kijken en luisteren naar de behoeften en mogelijkheden van de school. Het komende schooljaar blijft de samenwerking tussen de school en Bibliotheek Rotterdam in grote lijnen hetzelfde. Tijdens de Kinderboekenweek krijg je wel een voorproefje van de nieuwe opzet met een inspiratiebijeenkomst voor leerkrachten, waarbij zij alle tools krijgen om de week zelf vorm te geven in de klas. Dit in plaats van een bezoek van een leesconsulent in de voorgaande jaren tijdens de Kinderboekenweek zelf. Meer informatie over de inspiratiebijeekomst volgt binnenkort.
Voor de langere termijn zijn wij nog bezig met het doorontwikkelen van het gehele programma van de Bibliotheek op school. Wij staan uiteraard open voor ideeën en ontvangen je input en vragen graag via een mail naar de accountmanagers.
Wij kijken uit naar een nieuwe fase in onze samenwerking die nog meer bijdraagt aan het leesplezier van kinderen.
Wil je opbrengstgericht werken? Gebruik dan de Monitor!
Vinden jouw leerlingen lezen leuk? Weet je wat ze graag lezen? Weet je wat je als leerkracht moet doen om de leerling aan het lezen te krijgen? En kan de leerling het juiste boek in de schoolbibliotheek vinden?
Heb je wel een indruk van het effect van leesbevordering op het lezen van kinderen, maar geen harde cijfers om die indruk te onderbouwen? Dat kan met de Monitor de Bibliotheek op school!
De Monitor is een digitaal instrument waarmee je via vragenlijsten een helder beeld krijgt van het leesgedrag van leerlingen thuis en op school en van de leesbevordering in de klas. Daarnaast bevat de enquête ook vragen over informatievaardigheden, leesmotivatie en (mits aanwezig) de schoolbibliotheek, om zo een compleet beeld te krijgen van het lezen op school.
Leerkrachten van alle groepen en leerlingen van groep 5 t/m 8 vullen de vragenlijsten in. De resultaten worden vervolgens door de bibliotheek verwerkt en weergegeven in een rapportage. Op basis van de resultaten stelt het team, samen met de bibliotheek, doelen voor de komende periode. De uitslag kan een basis vormen voor een goed onderbouwd leesplan, zodat we gericht te werk gaan om de leeservaring op school te verbeteren en het leesplezier bij leerlingen te bevorderen.
Vul de digitale vragenlijsten in.
Ontvang de terugkoppeling van de leesconsulent van de bibliotheek.
Bekijk hier de korte promotiefilm over de Monitor dBos of de folder 'Meedoen met de Monitor' voor meer informatie.
In verband met de privacyregels vastgelegd in de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) wordt er in de leerlingenvragenlijst geen voor- en achternaam of geboortedatum van de leerling gevraagd. Er wordt uitsluitend gevraagd naar de leeftijd van de leerling. De vragenlijst wordt dus anoniem ingevuld. Om het invullen goed te laten verlopen kan de leerkracht een leerlingenvragenlijst naast de computer leggen waarop de leerlingen het invullen kunnen aftekenen. Er is ook een mogelijkheid dat leerkrachten een kenmerk (bijvoorbeeld een nummer) aan leerlingen toekennen dat ingevuld kan worden in de vragenlijst door leerlingen. Met dit kenmerk kan de leesconsulent en de monitorvolger van de school op leerlingniveau controleren welke leerlingen de vragenlijst hebben ingevuld. De koppeling leerling en kenmerk is alleen bij de leerkracht bekend. Bij de rapportages zullen in de grafieken geen namen van leerkrachten vermeld worden en zal alleen de groepsnaam zichtbaar zijn (zie het voorbeeld hieronder).
"De leesmotivatie van leerlingen groeit wanneer er in het primair en voortgezet onderwijs wordt gepraat over boeken en lezen. Dit blijkt uit een literatuurstudie van Lesya Ganushchak van de Erasmus Universiteit Rotterdam in opdracht van Stichting Lezen. Ook dragen dit soort gesprekken vaak positief bij aan het leesgedrag van leerlingen. De effecten op leesbegrip zijn gemengd.'' bron: Stichting Lezen
Uit de studie komen een aantal succesfactoren naar voren. Wil je hier meer over weten én wil je weten hoe je leesconsulent hierbij kan ondersteunen? Lees dan verder.
|
Succesfactoren uit de literatuurstudie van Lesya Ganushchak |
Hoe sluit het aanbod van De Bibliotheekop schoolhierop aan? |
|
Keuze en relevantie:
|
Elke dBos school kan kiezen uit drie collectievormen die een ruime, actuele en gevarieerde collectie beschikbaar maken. Scholen kunnen kiezen uit een jaar-, wissel- of webcollectie. Leesconsulenten stimuleren hun scholen om kinderen zelf boeken te laten uitkiezen en mee naar huis te laten nemen. |
|
Groepsdynamiek: |
Leesconsulenten kunnen leerkrachten laten zien hoe je leesgesprekken met leerlingen voert, een boekenclub opzet of activiteiten vorm geeft aan kleine én grote groepen. |
|
Gesprekken geleid door leerlingen: |
Leesconsulenten kunnen leerkrachten laten zien hoe je middels de leescirkel* van Aidan Chambers structureel ruimte aan selecteren, lezen en reageren geeft. Reageren, oftwel het praten over boeken kun je o.a. leerlingen in tweetallen laten doen, via de Chambers-aanpak en via de boekenkring. Hierin krijgen leerlingen een actieve rol toebedeeld. |
|
Betrokkenheid van de leraar: |
Leesconsulenten kunnen leerkrachten kennis laten maken met hun rol als 'helpende volwassene', het middelpunt van Aidan Chambers' leescirkel. Leesontwikkeling vraagt om hulp van volwassenen die het belang van lezen inzien en van daaruit kinderen enthousiast maken voor lezen. De helpende volwassenen faciliteren en stimuleren het selecteren, lezen en reageren. |
|
Gestructureerde activiteiten: |
Leesconsulenten kunnen leerkrachten op verschillende wijze informeren en inspireren op gebied van leesbevorderende activiteiten. Hoe haal je het meest uit (interactief) voorlezen, boekpromotie, vrij lezen, theaterlezen, poëzie, leesgesprekken, boekenclubs en de boekenkring? |
|
Training en voorbereiding: |
Zoals beschreven door Aidan Chambers is de rol van de leerkracht als de helpende volwassene de sleutel tot leesmotivatie en leesplezier binnen een school. Maar hoe vul je deze rol in de praktijk in? Onze leesconsulenten delen graag hun kennis en kunde via studiedagen, teamtrainingen, workshops en coaching on the job. |
|
Feedback en reflectie: |
Leesconsulenten kunnen leerkrachten op verschillende wijze informeren en inspireren op het gebied van leesbevorderende activiteiten.
|
|
Interactie met medeleerlingen: |
Aan de hand van 25 korte werkvormen kun je leerlingen invulling laten geven aan de boekenkring. Of wil je leren hoe je Chambersgesprekken voert met je klas om interactie tussen leerlingen en leesbegrip te bevorderen? Leesconsulenten helpen je graag op weg. |
|
Ondersteuning: |
Bovenstaande ondersteuning sluit allemaal nauw aan bij succesvolle interventies uit het literatuuronderzoek. Om inzicht te krijgen in het leesklimaat op school én thuis, kun je ook gebruikmaken van het meetinstrument de Monitor dBos. Aan de hand van digitale vragenlijsten verzamelen we informatie over leesgedrag, leesmotivatie en informatievaardigheden van leerlingen. Ook het leesbevorderende gedrag van de leerkracht wordt gemeten. De resultaten van de Monitor dBos worden meegenomen in het Lees-mediaplan van de school om doelgericht en planmatig aan lees-mediabevordering te blijven werken. |
Over het algemeen benadrukt de studie de waarde van gesprekken over lezen als een effectieve aanpak voor het bevorderen van leesvaardigheid en leesmotivatie bij leerlingen.
De Bibliotheek op school heeft veel kennis over het vormgeven hiervan in je onderwijs. Enthousiast geworden? Bespreek het met je leesconsulent, hij of zij helpt je graag verder!
*
Van 11 t/m 19 april is het de Week van de Kinderfilosofie!
Laat je inspireren door het thema "Ken jij ons?" en ga samen met kinderen in gesprek over wat ‘wij’ écht betekent.
Vijf filosofische kinderboeken zijn genomineerd voor de Ludoq Beste Filosofische Kinderboek van 2025 prijs. Bij deze boeken komen podcasts en lesbrieven die je kan gebruiken in de klas.
Kijk hieronder voor nog meer titels die uitnodigen om te filosoferen over dit thema.
Eend zoekt een nieuwe vriendenclub. Maar de leeuwen willen hem niet, omdat hij niet kan brullen. En de slangen weigeren hem omdat hij niet kan sissen. Dus maakt Eend zelf een club. En die club wordt héél anders!
Een zeeotter en haar kleintje is op zoek naar een nieuwe woonplek. Maar op de rots van de zeeotters mogen ze niet blijven.
Als iedereen denkt dat de gevaarlijke Barbaren eraan komen, bereiden ze zich voor op een oorlog. Ze wachten in het bos, bij de bergen en langs de rivier op de Barbaren. Maar waar blijven ze nu?
Gijs heeft een grote volière gebouwd. Grasparkiet Johannes vindt het er al snel fijn. Maar ineens komen er vijf zebravinken bij, daarna ara’s, diamantduiven, dwergkwartels: het gaat maar door! Johannes pikt het niet.
Mirza (10) wordt door zijn vader meegenomen met de auto. Hij heeft geen idee waar ze naartoe gaan. Dan komt hij erachter dat ze op de vlucht zijn naar een ander land.
Maggie (11, ik-persoon) is een middelkind, en voelt zich ongezien. Alle aandacht gaat naar de oudste kinderen in het gezin, zij gaan op hun veertiende naar een kamp om te strijden in de Stille Oorlog. Dan ontmoet Maggie het illegale meisje Una, een Dwaler, en staat haar wereld volledig op z’n kop.
Op een dag ontdekt Abel (12) dat zijn moeder en alle andere mensen in dieren zijn veranderd. Zijn vader is spoorloos. Abel besluit naar het vijandige noorden te trekken, op zoek naar antwoorden. Daar ontmoet hij de enige andere mens die geen dier is geworden: de cynische Kat.
