Titel overzichtspagina

Dwars door Rijnmond

Dwars door Rijnmond in de bieb

Door Judith Pietersma, specialist media

Vrijdag 5 november werd het radioprogramma Dwars door Rijnmond van RTV Rijnmond uitgezonden vanuit de Centrale Bibliotheek in Rotterdam. Erik Lemmers ging in gesprek met Judith Pietersma, specialist media van de bibliotheek. Centraal stond de Week van de Mediawijsheid met als thema Samen Sociaal Online. Tijdens de uitzending kwamen er verschillende tips en tricks voorbij over het gebruik van digitale media. In deze blog vind je deze tips en tricks op een rijtje.

Boodschappen doen

Door corona zijn veel mensen online boodschappen gaan doen. Ik ook. Na een paar weken had ik zoveel routine dat het amper tijd kosten. En heel eerlijk! Nu we weer gewoon naar de supermarkt kunnen en mogen, laat ik nog steeds mijn boodschappen thuis bezorgen.

Bij de meeste supermarkten kun je je op hun website of via een app boodschappen bestellen, laten bezorgen of zelf ophalen bij een pick up point. Er zijn ook supermarkten zoals Picnic en Crisp die geen eigen winkel hebben, maar waar je gewoon online je boodschappen doet. Toch iets vergeten? Gorillas, Flink, Zapp en Getir bezorgen ultrasnel je vergeten boodschap.  Zoek maar eens op internet naar de mogelijkheden.

Elkaar ontmoeten

Sociale media is een verzamelnaam voor alle online platformen waarop we informatie of foto’s kunnen delen, met elkaar in gesprek gaan en wederwaardigheden kunnen uitwisselen. De bekendste zijn: Facebook, YouTube, LinkedIn, Twitter, Instagram, TikTok en Snapchat. Maar wist je dat er ook platformen zijn om elkaar te ontmoeten (en dan bedoel ik geen datingsites). Neem Klup, een platform voor iedereen boven de vijftig die graag op pad gaat, nieuwe mensen wil ontmoeten en actief in het leven staat. Deelname is niet gratis. Vanaf €4,99 per maand doe jij mee met een Klup Compleet-lidmaatschap. Als je dat voor zes tot twaalf maanden doet, dan ontvang je kosteloos het Klup Magazine!

Op zoek naar al klassenfoto's en oud-schoolgenoten? Kijk dan is rond op SchoolBANK! Zo lees, bekijk en blijf op de hoogte van jouw scholen en oud-klasgenoten. Lees de verhalen, bekijk de klassenfoto's en ontdek of er een reünie van jouw school of klas is.

Meer weten over de buurt waar je woont? Kijk dan eens op Nextdoor. Hier komen buren samen om nieuwe bewoners te begroeten, aanbevelingen uit te wisselen en het laatste lokale nieuws te lezen. Hier lenen buren gereedschap en verkopen ze hun bankstel.

Op Peerby staan spullen die in je buurt kunt lenen en te huur worden aangeboden. Niets gevonden? Vraag het in je buurt en het is vaak dezelfde dag nog geregeld! Stuur een deelverzoek. Heb je gevonden wat je zocht? Stuur een berichtje naar de eigenaar met je verzoek om zijn of haar product te lenen of huren!

Mocht je gebruik willen maken van een van deze platforms, wees je dan altijd bewust van jouw privacy. Deel alleen wat je wilt delen en weet wat je deelt. Denk 2x na voor je iets deelt.

Wachtwoorden

Heel veel mensen hebben moeite om al hun wachtwoorden te onthouden en kiezen voor eenvoudig te kraken wachtwoorden. Maar internetcriminelen kunnen wachtwoorden van acht willekeurige kleine letters soms al binnen een paar minuten kraken. Wat zijn de eisen aan wachtwoorden die niet makkelijk te kraken zijn en hoe onthoud je ze? Op de website van de Consumentenbond staat een uitgebreide uitleg over wachtwoord maken en onthouden. Op deze pagina vind je ook de online cursus veilige wachtwoorden.

Veilig internetten: waar let je op?

Begeef jezelf veilig in de digitale wereld. Bescherm je apparaten en gegevens goed. En wees op de hoogte van oplichtingstrucs als WhatsApp-fraude en bank spoofing. Met een paar eenvoudige stappen ben je al goed op weg. Wil je weten wat de belangrijkste gevaren op internet zijn en wat kun je ertegen doen? De Consumentenbond heeft alle gevaren op een rijtje gezet en uiteraard   ook de oplossingen.

Op de website van seniorweb kun je een online cursus Veilig en bewust online volgen. In deze cursus komen de volgende onderwerpen aan bod:

  • Veiligheidsrisico’s en de mogelijkheden om jezelf daartegen te beschermen.
  • Veilig inrichten van computer, tablet en smartphone.
  • Internetverbindingen thuis en onderweg.
  • Veiligheid en privacy in internetbrowsers.
  • Bewust surfen op internet.
  • Online accounts en beveiligingsmogelijkheden.

Deze cursus is gratis voor leden van Seniorweb. Lid worden? Lees hier alles over de mogelijkheden.

Het versturen van nepmails is populair onder criminelen om persoonlijke gegevens en geld van mensen te ontfutselen. De nepmails worden vaak verstuurd onder het mom van officiële instanties zoals de Belastingdienst, het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) of een bank.
Je bank en andere instantie zullen nooit per e-mail of telefoon naar inloggegevens of andere persoonlijke codes vragen. Dus wees gewaarschuwd want een gewaarschuwd mens telt voor twee. Verander ook direct je bankcodes. Ben je al geld kwijt, maar ben je volgens de bank zorgvuldig geweest en heb je de fraude direct na het constateren gemeld, dan krijg je meestal je geld terug. En geef aan je bank of andere instantie door dat je een nepmail of neptelefoontje hebt gekregen. Op de website van Veilig Internetten vind je een overzicht van de e-mailadressen van alle banken

Hulp bij digitale vragen

Liever persoonlijk geholpen worden en eenvoudig hulp krijgen bij gebruik van hun tablet, smartphone en computer:

  • DigiMaatje van het UVV - Vrijwilligers bieden gratis digitale hulp bij 55+ thuis, zoals vragen over de computer, telefoon, internet, e-mail of beeldbellen.
  • Senior & Student komen een half jaar aan huis voor 1 op 1 hulp. Kosten 1 € per uur
  • Digihulplijn elke werkdag telefonisch bereikbaar 0800-1508 tussen 9.00-17.00 en gratis
  • Seniorweb Bij PCHulp helpen vrijwilligers u op weg bij uw digitale problemen. Per telefoon, via internet of aan huis Gratis voor leden van SeniorWeb Word nu gratis lid tot eind 2021 en betaal in 2022 slechts € 35,-.
  • Digicafe van Bibliotheek Rotterdam in verschillende vestigingen van de bibliotheek. Wil je weten of en wanneer het bij jou in de buurt is? Ga dan naar de agenda van de bibliotheek en tik digicafe in de zoekbalk.

Ben je op zoek naar informatie op internet? Kijk dan eens op de websites van Veilig Internetten, de Consumentenbond of de eerder genoemde Seniorweb. Hier vind je stap-voor-stap antwoord op je vraag.

Meer lezen

Lees verder

Laat je niet hack maken

Laat je niet hack maken

Door Judith Pietersma, specialist media en onderwijs

Is het jou weleens overkomen? Je krijgt een e-mail van de bank met de vraag om in te loggen met je inlognaam en wachtwoord of je creditcardnummer? Vervolgens wordt je bankrekening geplunderd. Je klikt op een link in een e-mail en je computer wordt gegijzeld door ransomware.  Of een familielid stuurt je een WhatsAppje en vraagt je om met spoed geld over te maken? Je betaalt, maar dan blijkt dat het geen familielid was.
Misschien heb je wel eens iets gekocht op internet, netjes betaald en nooit ontvangen. Ik hoop het niet, want het is best vervelend. En dan druk ik me nog voorzichtig uit.

Voorkomen is beter dan genezen

De meeste mensen gebruiken hun laptop, smartphone, tablet en internet zonder precies te weten hoe deze werken. Op zich lijkt daar niks mis mee. Ik gebruik mijn wasmachine ook zonder te weten hoe het apparaat mijn was schoon krijgt. Toch… om de kans dat je slachtoffer wordt van een internetfraudeur of een hacker zo klein mogelijk te maken stelde Daniël Verlaan, techjournalist bij RTL, samen met zes professionele hackers een gratis online handleiding samen met de passende titel Laat Je Niet Hack Maken.

“Laat Je Niet Hack Maken garandeert geen honderd procent veiligheid. Dat bestaat niet op het internet. Wel kun je het hackers en hun virussen zo lastig mogelijk maken door deze tips te volgen.
Voordat we beginnen: ga niet doodsbang achter je computer zitten. De kans dat een hacker alleen jou als doelwit heeft, is heel klein. Het meeste gevaar ontstaat doordat veel mensen een gebrekkige kennis van computers en het internet hebben. Laten we dat dit jaar eens verbeteren 👍."

Op een regenachtige zondag ben ik achter mijn laptop gekropen, met mijn smartphone en tablet binnen handbereik. Ik heb de handleiding geopend en ben alle hoofdstukken door gaan lezen.

wat zijn hackers
Ik weet nu dat er goede en slechte hackers zijn en hoe de slechte proberen digitaal bij me binnen komen. Door alle hoofdstukken door te lezen en waar nodig actie te ondernemen, hoop ik ze buiten mijn digitale deur te houden.

basisde basis 
Als specialist media hoort bij mij de basis in orde te zijn. Dus download ik regelmatig op mijn apparaten en van mijn software de laatste versies. Ik gebruik een wachtwoordkluis en hoef daarom maar één wachtwoord te onthouden. Ik ben alert als ik e-mails en WhatsApp-berichten ontvang van vreemden. Als de afzender een bank of de overheid is ben ik op mijn hoede. Op mijn telefoon heb ik een abonnement met onbeperkt G4 zodat ik geen openbare wifi hoef te gebruiken.
Dus als jij wilt weten of jou basiskennis op orde is, dan is het lezen van de basis een aanrader.

computer
Voordat thuiswerken door corona gewoon werd, gebruikte ik vrijwel nooit een laptop. Eigenlijk deed en doe ik alles op mijn iPhone. Voor mij was dit hoofdstuk dus een echte eyeopener. Ik gebruik nu Chrome als browser, Duck Duck Go als zoekmachine en ik heb een adblocker geïnstalleerd. Ook heb ik nagekeken of onze router goed beveiligd is en heb ik mijn webcam afgeplakt. Dus als ik nu videobel moet ik niet vergeten om het stickertje er af te pulken. En weer terug te plakken.

telefoon en tablet
smartphoneentabletJe weet vast wel dat je telefoon en je tablet gewoon computers zijn. Zelf heb ik een iPhone en die zijn net iets beter beveiligd dan Android-apparaten.
Toch heb ik dit hoofdstuk gelezen en mijn berichtgeving nagelopen. Door de inhoud van notificaties te verbergen (Android, iOS) zorg je ervoor dat anderen deze gegevens niet zien. Pas als jij je telefoon ontgrendelt, wordt de inhoud zichtbaar.

sociale media
Ben je een gebruiker van sociale media, zoals Facebook, Instagram of Twitter? Lees dan zeker dit hoofdstuk. Ik ben alle instellingen van mijn sociale media accounts nagelopen en heb deze waar nodig aangepast. Ik stel namelijk prijs op mijn privacy.  En ik heb mijn naam gegoogeld en ontdekt dat ik nog een Pinterest-account had, dat ik al heel lang niet meer had gebruikt. Dus heb ik dat account helemaal verwijderd. De overige verwijzingen naar mij hebben met mijn werk te maken of gaan niet over mij. Ik blijk gewoon een naamgenoot te hebben.

chattenenbellen chatten en bellen
Gebruik jij WhatsApp? Facebook, de eigenaar van WhatsApp, kan altijd zien met wie je contact hebt en wanneer. Wees je daar dus bewust van.
Bewust is eigenlijk het belangrijkste woord als je je laptop, smartphone, tablet en internet gebruikt.

geavanceerd 
Het laatste hoofdstuk is vooral bedoeld voor mensen die gevaar lopen om gehackt te worden. Bijvoorbeeld omdat je beroemd bent, of een bepaalde ban hebt zoals politicus of journalist. Maar ook voor ons, gewone mensen, staan er handige weetjes en tips in dit hoofdstuk. Dus niet denken, dat is niets voor mij!

tot slot
Om de makers van de handleiding te bedanken heb ik stickers besteld en een kleinigheid gedoneerd, want... ik voel me een stuk veiliger.

Meer lezen

Lees verder

Media Ukkie Dagen: Meekijken gewenst?

Media Ukkie Dagen: Meekijken gewenst?

Judith Pietersma, Specialist Media en Onderwijs

Misschien heb je ook oudere kinderen? Dan is de kans is groot dat de kleintjes weleens meekijken met hun oudere zus of broer. De meeste van de programma’s, filmpjes en spelletjes die oudere kinderen kijken of spelen zijn echter niet geschikt voor jonge kinderen. Handig is om met je oudere kinderen af te spreken dat zij televisie kijken of gamen als hun kleine broertje of zusje slaapt. Zo voorkom je dat ze per ongeluk iets zien waar ze te jong voor zijn.

Als je wilt weten welke media geschikt zijn voor baby’s, peuters en kleuters, kijk dan eens op de website van Kijkwijzer, Pegi en Mediasmarties.

Kijkwijzer

Je bent ze vast weleens tegengekomen, de pictogrammen bij een televisieprogramma of op een dvd. Deze pictogrammen zijn van Kijkwijzer en bedoeld om ouders en opvoeders te informeren over de geschiktheid van een film of televisieprogramma. Dat doen ze met leeftijdsaanduiding en pictogrammen. Op de website van Kijkwijzer vind je de betekenis van de verschillende pictogrammen. De leeftijdsaanduiding en pictogrammen vind je terug in omroepgidsen, filmladders, bioscoop- en filmwebsites, advertenties, posters en op de verpakkingen van dvd’s. Wil je weten of je kind oud genoeg is voor een televisieprogramma, film of spel, gebruik dan de zoekfunctie op kijkwijzer.nl.

Kijkwijzer informeert overigens niet over de geschiktheid of kwaliteit van een televisieprogramma of film. Een documentaire met het advies Alle Leeftijden, is waarschijnlijk niet geschikt voor kinderen omdat de inhoud te moeilijk is. Kijkwijzer doet ook geen uitspraken over de kwaliteit van een product.

Pegi

Wat veel ouders niet weten is dat er voor (digitale) spelletjes en games ook een leeftijdsadvies bestaat: Pegi. Kijkwijzer is voor Nederlandstalige ouders, Pegi is een Europese organisatie die zich richt op Europese ouders.

Het leeftijdsadvies van Pegi staat op de voorkant van een gameverpakking. Het advies geeft aan vanaf welke leeftijd een game geschikt is. Net als kijkwijzer gebruikt Pegi pictogrammen  om aan te geven waarom een game geschikt of ongeschikt is voor bepaalde leeftijden. Bijvoorbeeld vanwege geweld, seks of omdat er angstaanjagende beelden in de game zitten. De pictogrammen staan zowel op de voor- als op achterkant van de verpakking.

Mediasmarties

Het media-aanbod voor kinderen is enorm. En het verandert steeds. Dus hoe weet je wat geschikt is voor jouw kind? Op mediasmarties.nl kun je op leeftijd zoeken naar geschikte televisieprogramma's, (bioscoop)films, boeken, online games, video games, apps en websites voor kinderen tussen de 1,5 en 11 jaar.  Mediasmarties is een onafhankelijke site, zonder commerciële belangen, voor ouders, opvoeders, kinderopvang, scholen en centra voor jeugd en gezin. Ze schrijven objectieve beoordelingen; zowel in tekst als met icoontjes. Wil je weten hoe het werkt kijk dan op de help-pagina. Als je op de hoogte wilt blijven van de laatste ontwikkelingen en leuke tips in je mail-box ontvangen? Abonneer je dan op de nieuwsbrief of volg Mediasmarties op Instagram.

 

 

 

Lees verder

Squid Game - moet je als ouder zorgen maken?

Squid Game; moet je je als ouder zorgen maken?

Door Judith Pietersma, specialist media en onderwijs

Heb jij al gekeken naar Squid Game? Ik niet. Het is niet zo mijn ding. Het is namelijk nogal bloederig en daar ben ik niet zo van.

De negendelige serie uit Zuid-Korea is te zien op Netflix. Het gaat over een groep mensen met enorme schulden, die hun leven wagen in een mysterieus overlevingsspel, waarmee ze 33 miljoen euro kunnen winnen. Het spel bestaat uit een zestal kinderspelletjes. Als je "af" bent, ben je niet alleen "af", maar word je ook gewoon doodgeschoten.

Zestien jaar en ouder

De serie is een aanklacht tegen de schaduwkanten van de Zuid-Koreaanse samenleving, met volwassen thema’s als de groeiende kloof tussen arm en rijk, gokverslaving, drugsgebruik, geweld in relaties, zelfmoord en seks. De eenvoudige kinderspelletjes en het kleurrijke decor staan recht tegenover de bloederige gruwelijkheden. En dat is wat de serie aantrekkelijk maakt. Voor volwassenen, maar blijkbaar ook voor kinderen.

Kijkwijzer waarschuwt kinderen en ouders dat een serie eng kan zijn of dat er veel geweld in voorkomt. Als er veel enge beelden in een serie voorkomen, kunnen kinderen daar bang van worden, niet goed kunnen slapen of nachtmerries van krijgen. Het Kijkwijzer-advies is vanwege alle gruwelijkheden van Squid Game 16 jaar en ouder. Dat weerhoudt veel kinderen niet om fragmenten op YouTube, spelletjes op TikTok of de serie op Netflix te bekijken, meestal aangemoedigd door klas- en leeftijdsgenoten. Naast slapeloosheid en nachtmerries, lijken kinderen Squide Game na te spelen wat weer kan leiden tot uitsluiting, pesten en mischien zelfs geweld.

Wat te doen?

Verbieden alleen is niet genoeg. Ga in gesprek met je kind en vertel waarom je het niet prettig vindt als hij of zij naar Squid Game kijkt. Leg uit waar de serie over gaat (lees meer over de serie op Wikipedia), vertel dat de serie erg gewelddadig is en daarom niet geschikt voor kinderen. Als je kind de serie, een aflevering of bepaalde beelden op YouTube of TikTok al gezien heeft, laat je kind vertellen over wat het gezien heeft en wat het daar van vind. Ga in gesprek. Geef je kind de kans om haar mening te geven of zijn gevoelens uit spreken. Dat helpt bij het begrijpen van de beelden en bij het verwerken van hun ervaring.  Veroordeel eventueel de serie, maar niet je kind. 

Het is vast niet de eerste keer dat je kind geconfronteerd wordt met nare beelden en het is  zeker niet de laatste keer. Door hier thuis regelmatig over te praten, bied je je kind veiligheid en weet het dat het met verhalen en ervaringen altijd bij je terecht kan. Nog een tip: ga in gesprek met andere ouders. Laat hen weten wat jij vindt en schep duidelijkheid. Wie weet kunnen jullie elkaar helpen door ervaringen te delen.

Conclusie

Stel grenzen, praat er over met je kind en leg uit waarom je dingen wel of niet oké vindt. En vraag een keer niet hoe het op school was, maar hoe het online was? Heeft het online iets leuks hebben meegemaakt. Of juist niet? Laat je kind vertellen, luister, vraag door en veroordeel niet. Door samen te praten, biedt je veiligheid. Je kind zal sneller (nare) ervaringen met je delen en het op deze manier verwerken.

 

Meer lezen

Lees verder

Hoe houd je het voor jezelf veilig op internet?

Hoe houd je het voor jezelf veilig op internet?

Geschreven door John Valk

In deze Coronatijd is het aantal gedupeerden door internetfraude flink toegenomen. Het op slinkse wijze inspelen op angstgevoelens  is daarbij voor internetcriminelen een dankbaar wapen. Al bij de start van de Coronacrisis doken nepmails op van het RIVM, nep-apps , malafide webwinkels voor mondkapjes en handgel.

 

 

Het afgelopen jaar heb ik voor verschillende groepen in Rotterdamse huizen van de wijk gestaan met de bedoeling om mensen digitaal weerbaarder te maken. Ik merkte dat angst, digitale onzekerheid, gebrekkige digitale vaardigheid vooral de reden was om bijvoorbeeld bankzaken niet digitaal af te handelen.  In deze bijeenkomsten liet ik de mensen ook nepmails zien met de vraag waaraan zij konden herkennen dat er iets niet in de haak was met deze mails. Ik merkte dat de hiervoor noodzakelijke kennis zelfs bij degenen die al langer met een computer, laptop tablet of smartphone nauwelijks aanwezig was. Sommigen wisten niet wat een ‘link’ was en hoe je een link herkent. Ik zal daarom beginnen met een algemeen overzicht van wat internet is wat je kunt met je computer, tablet, laptop of smartphone. Ik noem het maar even gemakshalve ‘digitale apparaat’.

Heb je al een digitaal apparaat en ben je al min of meer thuis op een computer of smartphone ? En dan bedoel ik dat je in staat bent  berichten te versturen en te zoeken op internet, maar nog onzeker bent of alles wat je doet wel veilig is. Dan voegt het hoofdstuk ‘De digitale wereld’ misschien weinig toe aan je kennis van computers en internet. Tegelijkertijd heb ik deze blog ook zo leesbaar mogelijk willen maken voor mensen met geen of weinig digitale ervaring. Lees in dat geval eerst het volgende hoofdstuk. Kennis en vaardigheid doe je vooral op door met een computer aan de slag te gaan. Een cursus klik & tik , die je gratis bij de bibliotheek kunt volgen zorgt ervoor dat je snellere vorderingen maakt.

De digitale wereld

Allereerst is het belangrijk te beseffen, dat je op je computer, tablet, laptop en smartphone dezelfde dingen kunt doen, al is bellen via het telefoonnetwerk alleen voorbehouden aan smartphones. Met ‘dezelfde dingen doen’ bedoel ik dan berichten, die je intikt, versturen en ontvangen, teksten , documenten maken, rekenen, informatie zoeken, spullen uit zogenaamde webwinkels thuis laten bezorgen, ‘beeldbellen’ (via What’sApp, Skype of Facetime), fotograferen, filmen (met de interne camera) en deze bewerken, opslaan en delen, bankzaken regelen, je belastingaangifte doen, spelletjes spelen, films, tv kijken, muziek, radio luisteren, kranten, boeken lezen, (vlieg)reizen/hotels/autoverhuur boeken, contacten onderhouden binnen vrienden/zakengroepen (Facebook, Instagram, Linkedin), je route plannen etc.

Apps of programma’s

FirefoxOm bovenstaande acties op je digitale apparaat uit te kunnen voeren heb je voor elke type handeling eigen programma’s nodig. Die worden steeds vaker ‘Apps’ genoemd.  Als je een digitaal apparaat koopt dan zijn er vaak al een aantal standaard aanwezig, oftewel geïnstalleerd en zichtbaar via icoontjes op je (begin)scherm. Om bijvoorbeeld informatie te zoeken op het internet. heb je een zogenaamde ‘browser’ app nodig. Daarbij kun je kiezen uit Firefox (afb rechtsboven), Chrome etc. Voor alle handelingen en apps waarbij je in verbinding staat met de buitenwereld, zoals berichten ontvangen en versturen via email of WhatsApp heb je een internetverbinding nodig. Voor het maken van een notitie voor jezelf, of het schieten van foto's heb je weer geen internetverbinding nodig.

Appsstore bannerGoogle play nieuwAls die niet op je digitale apparaat staat, dan kun je die downloaden en daarna installeren op je digitale apparaat via een voorgeïnstalleerde app, de App store, of Google Play, of via internet, afhankelijk van je type apparaat.
Nadat de app gedownload en geïnstalleerd is op de digitale apparaat, klik je op het betreffende icoontje op je beginscherm om de app te starten. Afsluiten om weer naar het beginscherm te gaan doe je door op de ‘home’knop van je digitale apparaat te drukken.

Het internet

Lastig om de term internet te omschrijven. Iedereen heeft wel een vaag idee hierover. Als ik dat beeldend wil uitdrukken, dan bestaat internet uit een gigantische verzameling huizen, gebouwen (websites) met daarin vele kamers (webpagina’s). Straten zijn er niet. Zo’n gebouw kan bijvoorbeeld je bank zijn, met een speciale kamer waar jou rekeningen zijn opgeborgen. Je kunt wel met je computer of smarthone direct naar dit digitale gebouw gaan via een vaste (kabel) of draadloze verbinding. Het internet biedt vele voordelen, heel veel informatie is direct toegankelijk etc. Een eigenaar is er niet, iedereen is eigenaar en daar zitten helaas ook mensen tussen die niet het beste met je voorhebben.

Internet

Om toegang te krijgen tot algemene informatie op internet ga je via een speciale app, een browser (Firefox of Chrome etc) naar de website van de bank door een adres in te tikken , bijv www.ing.nl .
Ook is het mogelijk om te zoeken naar deze bank via een zoekmachine. Google is de meest gebruikte. Steeds vaker kun je ook inspreken wat je zoekt.

"Mijn omgevingen", gebruikersnamen en wachtwoorden

Om toegang te krijgen tot jouw gegevens bijvoorbeeld het digitale INGgebouw heb je een sleutel nodig in de vorm van een gebruikersnaam en wachtwoord. De termen ‘mijn omgeving’, in dit geval ‘Mijn ING’, een account aanmaken, inloggen kom je dan vaak tegen. Bij betaalde diensten krijg je ook toegang via een zelf gekozen gebruikersnaam en wachtwoord, bijv om films te kunnen bekijken op Netflix. Om te voorkomen, dat internetcriminelen achter je inlogggevens, dwz pincode, gebruikersnaam, wachtwoord, gebruik een wachtwoord dat niet zo makkelijk te raden valt en verander dat regelmatig. Daarvoor kun je een wachtwoordmanager gebruiken. Of gebruik indien mogelijk een tweefactorauthenticatie met bijvoorbeeld een extra inlogcode via sms. Houd wachtwoorden voor jezelf! Het is lastig wachtwoorden te onthouden. Als je ze opschrijft op een papier, bewaar dat dan op een niet voor de hand liggende plek.   

Berichten plaatsen, communiceren op internet

Behalve informatie ophalen, films bekijken, muziek luisteren kun je zelf ook informatie plaatsen of reageren op informatie en bepalen in hoeverre die informatie ook gezien wordt door anderen. Alles wat je bijvoorbeeld op Facebook zet aan berichten, foto’s, filmpjes is standaard zichtbaar voor iedereen. Dat kun je instellen en bijvoorbeeld alleen familieleden toegang te geven.

Whatsapp bannerVia WhatsApp kun je ook berichten naar elkaar sturen. Voordeel van WhatsApp is dat je zelf van te voren steeds aangeeft naar wie je je bericht stuurt. Dat kan een naast een getikte tekst ook een opname zijn van je stem, een foto of een filmpje. Direct bellen al dan niet met beeld is ook mogelijk in WhatsApp. Uiteraard moet je hiervoor verbonden zijn met het internet. Wat dat betekent lees je in het volgende hoofdstuk.

Gmail bannerMeer traditioneel berichten versturen en ontvangen doe je via email. Daarvoor heb je ook een speciale app of programma nodig. Je moet dan eerst eenmalig een eigen emailadres aanmaken. Meestal kun je je emailadres aanmaken via een emailapp/programma van je provider (Ziggo, KPN, UPC etc), maar dat kan ook via Google (Gmail app) of Microsoft (live of hotmailapp).

Je digitale apparaat verbinden met het internet

Om te zorgen dat je digitale apparaat informatie kan vinden en ophalen en ook informatie kan versturen moet je apparaat verbinding maken met bijvoorbeeld de website van een bank. Die verbinding noemen we een internetverbinding.

Router modem computer

Vaak gaat dat draadloos en wel via een WIFI(afkorting voor Wireless Fidelity) verbinding. In het geval van een smartphone kan een draadloze verbinding ook via het telefoonnetwerk lopen. Thuis loopt zo’n verbinding via een router/modem. Om te zorgen dat dat alleen jij toegang hebt tot dat thuisverbindingskanaal is het raadzaam die verbinding eenmalig te versleutelen met een wachtwoord.

Onderdelen van je smartphone, tablet, laptop of computer

Om te zien, lezen en te horen is er qua fysieke onderdelen een scherm en een ingebouwde luidspeaker met koptelefoonaansluiting aanwezig. De motor zit binnenin, is deels hardwarematig (in printplaat met allerlei onderdelen), bestaande uit opslag (harde schijf om informatie, documenten, foto’s vast te leggen) , geheugen, video/geluidskaart (om bewegende beelden en kleuren te kunnen tonen, geluiden weer te geven), een netwerkkaart voor je verbinding met het internet.

Om informatie te kunnen inbrengen heb je de beschikking over een toetsenbord (fysiek of op je scherm) en een (ingebouwde) microfoon. Met een muis kun via een over het scherm bewegend pijltje plekken aanwijzen om bijvoorbeeld te gaan typen, programma’s apps op te starten, te sluiten etc.


Dropbox nannerBestanden als documenten, notities, foto’s, filmpjes, al dan niet zelf gemaakt, kun je vastleggen op de interne zogenaamde harde schijf van je digitale apparaat. Wil je er zeker van zijn dat je bestanden niet verloren gaan, bijvoorbeeld doordat je digitale apparaat gestolen wordt of kapot gaat? Maak een backup, dat wil zeggen kopieer ze naar een extern opslagmedium, een usb stick (zie afbeelding hieronder), een externe harde schijf of een  naar een voor jouw ingeruimde persoonlijke externe opslagplaats op het internet, zoals Dropbox (zie afbeelding linksboven) of Google Drive.

USBstick

De kern van het softwarematige gedeelte bestaat uit een zogenaamd besturingsprogramma. Dat zou je kunnen vergelijken met de benzine van de motor, die ervoor zorgt dat alles, het apparaat, de programma’s, app’s werken. Een up to date besturingsprogramma is belangrijk om veilig te kunnen internetten. Bijwerken gebeurt meestal automatisch via de internetverbinding of je krijgt een bericht om je besturingsprogramma bij te werken. In een computer tref je meestal Windows 10 aan als besturingsprogramma, in een iPad of iPhone het iOs besturingsprogramma, bij smartphones en tablets is dat meestal Android.

Tot slot is er ook altijd een aan en uit knop op je digitale aparaat en knoppen (ook digitaal) om bijvoorbeeld het geluidsvolume, helderheid van je beeld te regelen en moet je van tijd tot tijd de interne batterij opladen al werkt een computer(desktop) alleen op het lichtnet.   

Veilig internet

Er wordt natuurlijk vaker vaker gepubliceerd over veilig internetten. Als je al enigszins bekend bent met je digitale apparaat en internet dan is het handig om bijvoorbeeld naar de website van Seniorweb te gaan. Deze geeft uitgebreide praktische informatie. Beslist de moeite waard om hier doorheen te lopen. (Wat ontbreekt is actuele internetfraude via What’s app)  De website van de Consumentenbond  en van Veilig internetten biedt ook veel praktische informatie.

Ik probeer in deze blog het grote verband in de gaten te houden en je op de praktijk gerichte adviezen te geven.

Hoe voorkom je slachtoffer te worden?

In deze blog wil ik aangeven waar je op moet letten om niet slachtoffer te worden, in de eerste plaats:

Zorg dat je apparatuur op orde is om veilig te kunnen internetten

Dat wil zeggen:  Zorg dat je computer, tablet of smartphone qua besturingssysteem up to date is. Een computer of laptop met een windows 10 besturingssyteem wordt als het goed is standaard van tijd tot tijd geupdated. Smartphones vragen er soms naar via een melding op je scherm. Hetzelfde geldt voor je router en je printer.

Zorg dat je een zogenaamde virusscanner hebt geïnstalleerd op je computer of laptop. Computers van het merk Apple, de Apple iPhone en de iPad zijn wat minder gevoelig voor virusaanvallen.
Computervirussen zijn kleine programmatjes die zich via de internet op je apparaat, cq harde schijf  nestelen en die ervoor kunnen zorgen dat bepaalde programma’s het niet meer doen, of die zorgen, dat degene die ze verstuurd heeft inzage heeft in wat je doet op je digitale apparaat. Een virusscanner is een computerprogramma, dat signaleert als een virus wil binnendringen op je apparaat of een virus traceert tijdens het scannen van de harde schijf van je digitale apparaat.

Hoe koop je veilig op websites van webwinkels ?

Wanneer kun je slachtoffer worden? Bijvoorbeeld als je producten koopt op een betrouwbaar lijkende webwinkel, zonder te checken of de website van deze winkel inderdaad betrouwbaar is. Het komt er dan meestal op neer dat je je geld kwijt bent zonder dat er iets geleverd is. Ga bij een website als Marktplaats, waar mensen onderling spullen verkopen af op de adviezen van Marktplaats.

Via internet ga je naar een webwinkel. Start een webbrowser op , bijvoorbeeld Chrome, Firefox, Safari, Edge en tik in de bovenste adres/zoekbalk waar je naar op zoek bent. Of , als je al bekend bent met een webwinkel, zoals Bol.com dan kun je direct het adres intikken: www.bol.com.
Sommige webwinkels hebben eigen apps, die je in de Appstore of Google play kunt downloaden.

Als je via Google zoekt naar een bepaald product, en je hebt binnen de zoekresultaten een geschikte website gevonden, waar moet je dan op letten?

  • In de eerste plaats of er een hangslotje voor het webadres staat. Dat slotje moet je kunnen aanklikken. Er verschijnt dan een venster met de melding waarin je het certificaat zichtbaar kunt maken . Het slotje is bedoeld om de identiteit van de website vast te stellen, zegt in principe niets over de betrouwbaarheid of veiligheid van de achterliggende website. (Bij de internetbrowser Safari zie je geen slotje omdat Safari van te voren checkt op veiligheid).
    Adresbalk slotje https
  • Begint het webadres van de winkel met https in plaats van het onveilige http? De s op het eind staat voor ‘secure’ (veilig)

  • Zie je een waarborg of keurmerk op de website ? Thuiswinkel bannerDe aanwezigheid hiervoor hoeft niet te wijzen op de echtheid. Als je twijfels hebt over de betrouwbaarheid, ga dan naar thuiswinkel.org of keurmerk.info om te controleren of de webwinkel het logo terecht gebruikt.
    Het ontbreken van een keurmerk wil niet zeggen dat de betrouwbaarheid en service niet klopt. Als je een reis boekt via internet, dan is het verstandig te letten op specifieke keurmerken en garanties, bijvoorbeeld de ANVR, SGR en Calamiteitenfonds.

  • Ga bij twijfel naar de website van de politie en kijk of de webwinkel bekend is bij de politie door het rekeningnummer, web/emailadres of telefoonnummer te controleren.

  • Verder kun je bij twijfel natuurlijk ook nagaan of je de webwinkel ook kent als fysieke winkel, of de website voldoende contactinformatie bevat, of je het eens bent met het verzend en retourbeleid, of het KvKnummer klopt, of de prijs te mooi is om waar te zijn, of de winkel alleen maar aanbiedt om vooraf te betalen, of er voldoende online betalingsmogelijkheden zijn. Dat is bijna altijd via de bank (iDeal) of via je creditkaart of via Paypal.
    iDeal bannerCredit card BannerPaypal banner


  • Voordeel van de laatste twee is dat je betaling een aankoopverzekering kent indien het misgaat met je bestelling. Via Google kun je opzoeken wat er over de winkel gezegd wordt door klanten, of de verkoper bekend is bij de politie.  

Hoe weet je dat email, sms, WhatsApp berichten veilig zijn?

Je kunt slachtoffer worden van internetcriminaliteit als je een link aanklikt in een echt lijkend emailbericht en bijvoorbeeld denkt dat je bij de inlog van je bank bent terechtgekomen . Websites kunnen gemakkelijk gekopieerd worden door internetcriminelen, zodat het net lijkt of je op de vertrouwde inlogpagina bent aanbeland.

ING nepmail

Door het aanklikken van links of openen van bijlagen kunnen virussen zich nestelen op je computer.

Een link is een stukje Tekst of afbeelding waarop geklikt kan worden om naar een andere (web)pagina te gaan.  (Dat stukje tekst is bijna altijd blauw gekleurd en onderstreept, in deze blog oranje)

Daarmee kunnen internetcriminelen meekijken op je computer en hengelen naar bijvoorbeeld een kopie van je paspoort, rijbewijs, naar wachtwoorden, pincodes voor mobiel bankieren etc. Deze vorm van internetfraude wordt "Phishing" genoemd of in geval van valse sms berichten "Smishing".  Hieronder een voorbeeld van een vals sms bericht van de Belastingdienst die u nooit op deze manier zal benaderen.

belastingdienstsmsvals

Waar moet je op letten bij een emailbericht, een sms/ WhatsApp bericht of een onbekend buitenlands 06 nummer? Wat kan wijzen op een onbetrouwbaar emailbericht?

Van WhatsApp is bekend dat oplichters , die zich voordoen als vertegenwoordigers van WhatsApp je direct via de app met logo en al benaderen met de melding dat je je app moet updaten, waarbij je je telefoonnummer moet opgeven. Of ze hebben een telefoonnummer gestolen van een familielid of vriend en vragen om geld over te maken. Twijfel je neem dan contact op met hem of haar via andere kanalen.   

Openen van een verdacht emailbericht kan in het merendeel van de gevallen geen kwaad. Het gevaar schuilt in de hierin opgenomen links en bijlagen. Verwijder een foute of onbekende mail en scan je computer voor de zekerheid met je virusscanner op mogelijke virussen. Er zijn meerdere aspecten waar je op moet letten.

  • De afzender van het emailbericht is niet bekend, in het geval van email zie je bovenaan het mailbericht een vaag, onduidelijk e-mailadres.(Klik erop als dat adres niet helemaal zichtbaar is).

  • Nepmails staan tegenwoordig niet meer bol van taalfouten, kijk toch goed uit of je onregelmatigheden tegenkomt.

  • Een algemene aanhef zoals geachte heer/mevrouw, en dan bijvoorbeeld vragen naar persoonlijk gegevens wijst ook op mogelijke fraude.

  • Let bij verdachte what’s app’s of emailberichten ook op met het aanklikken van links of het openen van bijlagen, vooral als ze de €100.000 beloven. Officiële instanties, zoals de Gemeente, Belastingdienst, je provider, je bank zullen nooit vragen om persoonlijke gegevens of om via de mail in te loggen. De neppagina om in te loggen bij je bank kan er zeer echt uitzien. Bijna standaard verwijzen ze banken naar hun website om in te loggen. Kijk ook uit als er naar persoonlijke gegevens wordt gevraagd. Geef nooit je BSN nummer door als daar om gevraagd wordt! 

  • Soms is de toon in een bericht bedreigend, dat er nog een bedrag openstaat bij de belastingdienst of een verkeersboete. Bekeuringen krijg je alleen via de post. Nog openstaande verkeersboetes vind je in de berichtenbox van ‘Mijn Overheid’. Via SMS krijg je nooit aanmaningen toegestuurd, verwijder deze meteen. Dat geldt voor alle berichten die je niet vertrouwt.

  • Let op of mails met links iets van doen hebben met je online bestellingen. Postnl verstuurt wel mails na een bestelling met bijvoorbeeld een link naar de status van je bestelling of bezorgmoment (tracking). Die kun je weer wel vertrouwen.

Kortom het blijft een delicate zaak en het is zaak met bovenstaande adviezen voortdurend bij de les blijven.

Over het algemeen geldt dat officiele instanties nooit via email, WhatsApp of SMS naar je inloggegevens of beveiligingscodes vragen. Verder sturen banken, belastingdienst nooit verzoeken via email, WhatsApp of SMS om via een link geld over te maken naar een andere rekening, of boetes te betalen. Zij zullen altijd verwijzen naar de website van de bank, overheids instantie, zorgverzekering om daar in te loggen om een rekening in te zien en te betalen.

Het heeft niet direct te maken met internet, meer met je telefoonverbinding. Ook kan het opnemen van een onbekend buitenlands 06 nummer voor problemen zorgen, dat wil zeggen zorgen voor een extra bedrag op je telefoonrekening. Check onbekende 06 nummers sowieso eerst via Google alvorens eventueel terug te bellen. Een bijgewerkt adresboek in je smartphone is wel handig om zo’n nummer alszodanig te herkennen.  Hetzelfde kan gelden voor een gemiste telefoontje van een 088 nummer, dat alleen bedoeld is om bij terugbellen je geld afhandig te maken. Ook kan een telefoonnummer of emailadres gehackt zijn, waardoor het lijkt dat dat telefoonnummer of adres klopt. Spoofing zo wordt deze vorm van fraude genoemd. (Bij banken, grote organisaties zul je dat niet aantreffen).

Virussen binnenhalen via nieuwsgroepen, torrents, vage websites

Niet alleen onbetrouwbare websites en emails kunnen een bron voor virussen. Ongemerkt kunnen virussen binnendringen op je computer of laptop via programma’s, bestanden, dwz films, muziek, foto’s etc die je download via nieuwsgroepen, torrents, vage websites.  De kans hierop is helemaal groot als je geen virusscanner hebt geïnstalleerd op je computer of laptop waardoor in het ergste geval toegang voor derden ontstaat tot je wachtwoorden, bankgegevens of je hebt alleen nog tegen betaling toegang tot je gegevens of programma’s. Of je gegevens, foto’s, tekstbestanden op je computer worden gewist. Of in het ergste geval word je bankrekening leeggehaald of je gebruikersnaam en wachtwoord werkt niet meer om toegang te krijgen tot Netflix. Meestal kun je dat weer door contact met de bank of in dit voorbeeld Netflix weer repareren, maar dat levert in de regel alleen maar stress en onzekerheid op.

Advies: Zorg voor een goede virusscanner en mocht je gedownloade programma’s niet helemaal vertrouwen, scan deze eerst met je virusscanner alvorens te installeren. Dat doe je  door met je rechtermuisknop te klikken op het gedownloade programma en in het pop up menu te klikken op “scannen met ‘naam virusscanner’”. 

Wat te doen als je slachtoffer bent van 'Cyber crime'?

  • Doe altijd eerst aangifte bij de politie via politie.nl

  • Als iemand erin geslaagd is geld van je rekening te halen, meld het bij je bank en doe aangifte bij het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude van de Rijksoverheid.

  • Op de website van Seniorweb lees je wat je zoal kunt doen als je bijvoorbeeld een bijlage van een nepmail hebt geopend, of geklikt hebt op een ‘phishing’ link, persoonlijke gegevens hebt ingevuld op een valse website, of vergeefs geld hebt overgemaakt. Of kom naar één van de digispreekuren in de bibliotheek.

Privacy

Naast bewustzijn van concrete gevaren is het ook belangrijk is dat je je bewust bent van wat je wel en niet deelt aan persoonlijke informatie. Dat heeft dan meer te maken met je gevoel van privacy. In het dagelijks leven ben je je daar wel van bewust. Je zou bijvoorbeeld nooit je familiefotoalbum aan wildvreemden laten zien. Foto’s van je (klein)kinderen op Instagram of Facebook  zetten komt op hetzelfde neer. Instagram en Facebook staan standaard niet ingesteld op beperkte toegang. Kijk eens bij de instellingen om te bepalen in hoeverre je de buitenwereld toe wilt laten tot je foto's en berichten.

Te leen in Bibliotheek Rotterdam

Boeken over internet, te leen in Bibliotheek Rotterdam, uitgelicht:  

  • De schermwijzer, praktische gids voor (groot)ouders over schermtijd, social media, gamen en online veiligheid,  door Peter Nikken.
  • Online veiligheid door Dirkjan van Ittersum, handige gids van de Consumentenbond
  • Slim zoeken op internet: hoe ga je online om met informatie, door Maarten Sprenger

Ebooks over internet te leen bij Bibliotheek Rotterdam, uitgelicht:

Tot slot

Heb je vragen of wil je een digitale cursus volgen kijk op onze website voor de vele mogelijkheden zoals een cursus Klik & Tik, Digisterker, een bezoek aan het Digicafé of Informatiepunt Digitale Overheid.

John Valk Specialist Media Bibliotheek Rotterdam

Lees verder

Media Ukkie Dagen: Veiligheid voorop

Media Ukkie Dagen: veiligheid voorop

Door Judith Pietersma, Specialist Media en Onderwijs

Media zijn niet alleen leuk, maar ook leerzaa. Vooral als je samen leest, samen kijkt, samen speelt, samen doet, samen praat en samen geniet. Uit het Iene Miene Media-onderzoek 2020 blijkt dat veel ouders zich toch afvragen of ze hun kind alleen kunnen laten met een tablet of laptop. Het antwoord is heel eenvoudig: eigenlijk kun je zelf het beste bepalen of je je kind alleen kunt laten met tablet of laptop. Maar er zijn wel wat handige tips.

Tip 1: Blijf in de buurt

Laat je kind in dezelfde ruimte waar jij bent op een tablet of laptop spelen of kijken. Zet het geluid hard genoeg zodat je mee kunt luisteren. Zo kun je een oogje en oortje in het zeil houden. En je kunt horen en zien hoe je kind reageert. Als de schermtijd voorbij is, kun je vragen wat je kind van het filmpje of spelletje vond, of waarom het zo moest lachen.

Tip 2: Maak gebruik van kindersloten

In een eerdere blog gaf ik al wat tips over kindersloten: voor je televisie, je computer of laptop en je tablet of telefoon. Heb je behoefte aan meer informatie over ouderlijk toezicht? Lees dan het uitgebreide artikel op vpngids.nl over VPN’s, online privacy en cybersecurity.

Tip 3:

Op mediawijsheid.nl krijg je informatie over veilig en slim gebruik maken van (digitale) media. Per thema laten ze zien bij welke organisaties je terecht kunt voor meer informatie en/of hulp.

Wil je zelf een vraag stellen aan een deskundige? Ga dan naar Mediaopvoeding.nl. Kijk wel eerst of je vraag al door iemand anders is gesteld. Je kunt zoeken op leeftijd of onderwerp.

Meer Media Ukkie Dagen

Lees verder

Lekker buitenspelen moet!

Lekker buiten spelen moet. Het doet je ogen goed!

Door Judith Pietersma, specialist media & onderwijs

In de eerste lockdown schreef ik een blog over de invloed van corona op onze ogen, in het bijzonder die van onze (jonge) kinderen. Het schermgebruik van kinderen nam enorm toe zowel door de online lessen, als door de soepelheid van ouders. Kinderen mochten langer met een scherm spelen dan voor de coronapandemie. Er zat wel een keerzijde aan deze toename van beeldschermgebruik. De vrees bestond dat het veelvuldig gebruik van schermen de kans op bijziendheid bij kinderen, ook bekend als myopie, zou verhogen.

En nu, bijna een jaar later, blijkt deze vrees helaas waarheid te zijn geworden. Onderzoekers van het Erasmus MC plaatsten een oproep in het wetenschappelijk tijdschrift JAMA Ophthalmology om ‘quarantaine bijziendheid’ bij kinderen tegen te gaan door hen extra vaak buiten te laten spelen tijdens de lockdown.

Blijf thuis en werk thuis

Door de pandemie en de daarbij behorende maatregelen zijn we meer en vaker thuis. Op de website Amazingerasmusmc.nl vertelt oogarts prof. Caroline Klaver, verbonden aan het Erasmus MC, dat ze nu al ziet dat bepaalde coronamaatregelen invloed hebben op de ogen van kinderen. Voor Klaver is het op zich geen verrassing. Uit het uitgebreide Generation R onderzoek onder kinderen blijkt dat kinderen die weinig buiten spelen en veel spelen met beeldschermen een verhoogde kans hebben op bijziendheid.
Uit Chinese onderzoeken blijkt dat de groei van bijziendheid na de lockdown van januari tot mei 2020 enorm was toegenomen.

Bril

Een bril met min-sterke lijkt de oplossing en is dat ook. Maar bijziendheid kan op latere leeftijd voor problemen zorgen die met een bril niet meer op te lossen zijn zoals slechtziendheid of glaucoom. En in sommige gevallen leidt bijziendheid tot netvliesproblemen met blindheid tot gevolg.

Buiten spelen

Uiteraard zijn de Covid-19 maatregelen nog steeds erg belangrijk om verspreiding van het virus te voorkomen. Toch roept oogarts Caroline Klaver ouders op op hun scherm turen en dat ze lekker blijven buiten spelen.’ Klaver roept ook leerkrachten, overheden en zorgprofessionals op erop toe te zien dat kinderen worden aangemoedigd om meer buiten te spelen. ‘Dagelijks twee uren buiten spelen moet gangbaar zijn en laat kinderen, zodra het weer kan, ook buiten sporten!’ Dit zal helpen om een nieuwe golf van ‘quarantaine bijziendheid’ te voorkomen, is haar overtuiging.

Meer lezen over dit onderwerp?

Kijk eens op de website van het Oogfonds. Of lees meer over 20-20-2 regel |  Na 20 minuten op schermen kijken, 20 seconden ver weg kijken en 2 uur per dag buiten spelen in het buitenlicht.

Meer lezen

Lees verder

Beeldschermtijd en gezondheid

Beeldschermtijd en gezondheid

Door Judith Pietersma

In tijden van corona zijn we veel meer online. We werken thuis, houden onze sociale media bij, kijken tv, bingewatchen series, spelen spelletjes en games, we appen, chatten, zoomen...

Ook onze kinderen brengen meer tijd achter een beeldscherm door. Ze werken thuis voor school, maken huiswerk, en net als wij zijn ze bezig met sociale media, netflixen, spelletjes spelen, gamen, appen, chatten, tiktokken...

Uit onderzoek blijkt dat ouders in coronatijd minder streng zijn dan in normale tijden. Om uiteenlopende redenen, maar vooral omdat de digitale strijd nu niet alleen in het weekeinde, maar iedere dag van de week plaatsvindt. Juist nu de schermtijd groeit, is het tijd om zelf of samen met je kinderen te kijken naar jullie gezondheid. 

Ogen

Het veelvuldig gebruik van schermen verhoogt de kans op bijziendheid bij kinderen, ook bekend als myopie. Een bril helpt, maar nog beter is om het te voorkomen door de 20-20-2-regel te gebruiken. Na 20 minuten (van dichtbij) op schermen kijken voor school of plezier, laat je je kind 20 seconden ver weg kijken. En daarnaast laat je je kind 2 uur per dag buiten spelen in het buitenlicht. Regelmatig ver weg kijken en veel daglicht, ook wanneer het bewolkt is of regent, zorgt voor het vrijkomen van dopamine in het netvlies en daarmee voor een gezonde groei van het kinderoog.

Tips van het Oogfonds

Om je te helpen, startte het Oogfonds  een sms-actie met tips voor ouders om de ogen van hun kind(eren) gezond te houden tijdens #blijfthuis én in de toekomst. Door ‘scherm’ naar 4333 te sms'en ontvangen ouders vijf dagen gratis tips voor gezonde kinderogen. 

Lichaam

Je herkent het vast wel: je hebt lang achter een beeldscherm gezeten en je rug of schouders zitten vast. Tijd voor een pauze. En als je opstaat kraken je botten.  Door naar je lichaam te luisteren  voorkom je gezondheidsproblemen. Op mediawijsheid.nl  staan tips over het voorkomen van klachten van lijf en leden, maar ook over verslaving, appen op de fiets en hoe je juist gezonder kan leven met behulp van media.

Voor nu

Ga lekker naar buiten én zorg voor voldoende lichaamsbeweging. Werk je veel achter een beeldscherm, maak dan gebruik van Bas (Beter achter je schermen) En kies ervoor om op een verveelmoment iets creatiefs te gaan doen in plaats van Instagram te checken.

Voor kinderen

Ook kinderen kunnen last krijgen van hun lichaam. Maak daarom met elkaar afspraken over pauzes, momenten met en zonder schermen en help ze om een balans te vinden tussen aan en uit. Laat ze aan de slag gaan met de pagina App-nek, swipeduim of gamebochel van HoeZoMediawijs.nl een startpunt om kinderen beter te leren omgaan met internet en (sociale) media.

Meer blogs over Media en technologie

Lees verder

Media Ukkie Dagen: Samen of alleen?

Media Ukkie Dagen: samen of alleen?

Door Judith Pietersma, Specialist Media en Onderwijs

Jaarlijks onderzoekt Netwerk Mediawijsheid het mediagebruik in gezinnen met jonge kinderen. Uit het laatste onderzoek blijkt dat (slechts?) de helft van de ouders regelmatig mee kijkt met hun kind en minder dan de helft regelmatig een leuke website of app uitkiest met hun kind. Ik ben van het glas is half vol. Want iets is beter dan niets. Maar uit onderzoek blijkt dat jonge kinderen alleen van beeldschermen leren als ze geholpen worden door hun ouders. Is mijn glas nu ineens half leeg?

Welnee. Ik geef hieronder gewoon een aantal tips voor de ouders waarvan het glas nog half leeg is.

Tip 1: Samen genieten

Het thema van deze Media Ukkie Dagen is Boek, site, app: samen spelen op het web. Dus lees samen, kijk samen, speel samen, doe samen, praat samen en geniet samen.

Samen met je baby, peuter of kleuter bezig zijn met media geeft plezier, maar vergroot ook veiligheid. Het is goed om je dit te realiseren en een actieve houding aan te nemen. Juist nu.

Tip 2: Actief begeleiden

Praat met je kind over wat het kind speelt, ziet en leest. Stel vragen, wees belangstellend en geïnteresseerd.

Zoek op Mediasmarties leuke, geschikte filmpjes, apps en boeken die passen bij de leeftijd van je kind en bij wat je kind leuk vindt. En het hoeven er geen tientallen te zijn. Twee of drie apps zijn meer dan genoeg. Herhaling is namelijk het toverwoord op deze leeftijd. Voor ouders minder leuk, maar voor je kind een feest van herkenning.  En je kind ontdekt steeds meer.

Tip 3: Beperken

Laat je je kind alleen met media, dan is het prettig als ze niet overal op kunnen klikken of zomaar kunnen swipen. Breng kindersloten aan, net als in de portiers van de auto. Dat geeft een veiliger gevoel als je even niet meekijkt. Een paar tips:

  • Gebruik YouTube Kids in plaats van YouTube en bepaal waar je kinderen naar kijken en hoe lang;
  • Stel een kinderslot in op je televisie en bepaal naar welke zenders je kinderen kunnen kijken. Op de website van Kijkwijzer staan alle providers met alle mogelijkheden van ouderlijk toezicht op televisie;
  • Stel ook ouderlijk toezicht in op de computer of laptop en blokkeer de toegang tot bepaalde websites of geef aan dat je kind alleen bepaalde websites kan bekijken. Op veiliginternetten.nl vind je uitleg over hoe dat te doen op je Windows- of Ios apparaat;
  • Met ouderlijk toezicht op de tablet zorg je dat kinderen bepaalde apps en functies niet kunnen gebruiken. Op cinekid.nl lees je hoe je dit kunt doen voor iPads & iPhones, Android- en Windows tablets.

Meer Media Ukkie Dagen

Lees verder

Over online privacy

Zijn jouw digitale gegevens geheim of kan iedereen er bij?

Door Judith Pietersma specialist media en onderwijs

Met de komst van internet en sociale media is de druk op onze privégegevens en privacy steeds groter geworden. Techbedrijven zoals Google, Amazon, Microsoft, Facebook en Apple verdienen miljarden met onze gegevens. Het wordt echt tijd dat we stoppen met onze naïviteit, zorgvuldiger omgaan met onze gegevens en zelf onze privacy vergroten.

Dus aan de slag...

met je wachtwoorden

We beginnen met het allerbelangrijkste: vanaf nu gebruiken we allemaal veilige wachtwoorden. Dus geen makkelijke wachtwoorden meer zoals 'qwertyuiop', 'asdfghjkl', 'wachtwoord' of '123456'. Wist je dat 123456 wereldwijd het meest gebruikte wachtwoord is en dat het binnen een seconde te kraken is. Het is dan ook al 23.500.000 gehackt. Op de website van Veilig internetten vind je de drie basistips voor een goed wachtwoord, hoe langer, hoe beter, gebruik unieke wachtwoorden en hou je wachtwoord voor jezelf.

Vind je het lastig om een goed wachtwoord te kiezen? Volg dan de Cursus veilige wachtwoorden van de Consumentenbond. In vijf videolessen leer je waarom sterke wachtwoorden belangrijk zijn en hoe je zo’n wachtwoord maakt.

Wachtwoordmanager 

Omdat ik niet al mijn wachtwoorden kan en wil onthouden (ik heb er bijna 125!) gebruik ik een wachtwoordmanager. Een wachtwoordmanager is een digitale kluis waarin je al je wachtwoorden en gebruikersnamen kunt opslaan. Je hoeft alleen het wachtwoord van je wachtwoordmanager te onthouden.  En moet je ergens inloggen, dan vult de wachtwoordmanager automatisch je gebruikersnaam en wachtwoord in.  Lees er meer over op de websites van Veilig internetten, VPNgids of Seniorweb.

met je privacy

Een ander “dingetje” is onze privacy. Sinds de komst van internet en sociale media delen we  gewild en ongewild heel veel (privé-)informatie. We delen foto's, adresgegevens, ons telefoonnummer, wat we leuk vinden, waar we zijn. De Googles, Apples, en Facebooks verdienen miljarden aan onze openheid. Tijd om daarmee te stoppen. Lees op de website van de Consumentenbond hoe je je privacy beter kunt beschermen en ga aan de slag. Want met lezen alleen bescherm je je privacy niet.

Privacy op sociale media

En ouders: loop samen met je kinderen (ook 12+) door de privacy-instellingen van Facebook, Google, Instagram, Snapchat en TikTok. Geen kinderen, maar wel een account? Je weet wat je te doen staat (Facebook - Google - Instagram - Snapchat - TikTok). Misschien heb je wel een account op een van de datingsites. Lees op de website van de Consumentenbond hoe het met je privacy gesteld is.
gebruikers van digitale apparaten die samen tijd doorbrengen 74855 5234

met googelen

Hoe vaak zoek je iets op Google? Privé, maar ook zakelijk? Wist je dat de meest gebruikte zoekmachine ter wereld standaard de gegevens van je zoekopdrachten verzamelt. Op die manier komen ze heel veel van je te weten en bepaalt Google wat je bij het zoeken vindt. Gelukkig kun je in Google allerlei instellingen wijzigen, zodat je deze gegevens niet meer deelt. Maar je kan ook anonieme zoekmachines gebruiken, zoals Startpage en DuckDuckGo. Nog beter... stel deze een van de twee in als je standaard zoekmachine. Niet alleen thuis, maar ook op je werk. Wil je weten hoe je dat doet? De Consumentenbond legt het hier uit.

met virussen

Het coronavirus is momenteel hét onderwerp. Ook al zien we elkaar veel minder in het echt, op sociale media en tijdens online overleggen hebben we het veel en vaak hierover. Ook lijkt het wel de corona ons gevoeliger maakt voor oplichting. Je hoort steeds meer berichten over oplichterij aan de deur en via phishing.
Tijd om je te wapenen tegen digitale virussen, online inbrekers en phising. Op de website van Mediawijsheid.nl kun je terecht voor tips en trucs.  Wabt je weet toch… maak het ze niet te makkelijk! 

met tests

Als je wilt weten hoe het zit met jouw kennis over phishing en ransomware? Doe dan de test van Veilig internetten.

Meer weten?

  • Veilig internetten is een website waar je tips, tricks en praktische stap voor stap uitleg kunnen vinden over wat je kunt doen en laten om veilig te internetten.
  • Ook op de website van de Consumentenbond kun je terecht voor Privacy op internet.
  • Kijk ook eens op de website van Seniorweb voor tips trucs.
  • Op de website VPNgids lees je alles over VPN, online privacy, veilig internet en internetvrijheid.
  • Mediawijsheid.nl is de betrouwbare wegwijzer voor slim en veilig internetgebruik en bedoeld voor jongeren, volwassenen, senioren, ouders en opvoeders, ondersteuners in zorg & welzijn, leerkrachten en mensen die werkzaam zijn binnen (semi-)overheid, pers en bedrijfsleven.
  • Wil je weten wat nepnieuws is en hoe je kan zien of een bericht betrouwbaar is, kijk dan eens rond op   Isdatechtzo.nl.

 En (voor de ouderen onder ons)….
om met Sgt. Phil Esterhaus van Hill Street Blues te spreken:

hill street blues 6

 

Meer lezen

Lees verder

Online maakaanbod

Online tips van Maakplaats010

Als maker en creatieveling ben je hoogstwaarschijnlijk al online gaan kijken naar interessante maaktechnieken. Wij van Maakplaats010 hebben dat ook gedaan en hebben voor jou hieronder vijf handige links naar online maakaanbod verzameld. Veel succes met het verder ontwikkelen van jouw maakskills!

  • Tip 1: Word de baas op het internet!

    Wie is de baas op internet? Is dat Google? Of de overheid? Of ben jij het? Via het internet staan we in contact met de hele wereld. Mag iedereen alles van je weten? Wat deel je met wie? Het internet is vrij onzichtbaar: We hebben bijna overal een internetverbinding en merken niet wanneer we online zijn. Zijn we altijd online? Waar begint het internet? En waar eindigt het? Welke informatie laat je achter? Wat mag er van jou bewaard worden? Je leert dat heel veel opgeslagen wordt, met een nader te bepalen doel. Heel veel om over na te denken dus. Download de lessen gratis.

    Read more

  • Tip 2: Maak je eigen game!

    Heb jij altijd al je eigen computergame willen maken? Met deze Gamestudio kun je snel en makkelijk games bouwen! Naast jouw eigen game kun je ook andere spellen openen en helemaal naar jouw smaak aanpassen en zelfs extra levels inbouwen. Laat je inspireren door de korte tutorial filmpjes en ga vervolgens zelf aan de slag. Veel succes!

    Read more

  • Tip 3: Lekker samen klooien

    Zelf maken geeft een heel goed gevoel. Op een zelfgemaakte kast ben je trotser dan op een gekochte. En zelf je band plakken geeft meer voldoening dan het laten doen. Van maken word je handig, gelukkig en trots. Iets leren maken is spannend, want het is soms moeilijk.

    Soms is het lastig om als ouder de tijd en aandacht te vinden om echt samen met je kind iets te maken of ondernemen. Bij lekker samen klooien vertellen we over onze ervaringen met samen creatief zijn. Wanneer lukt het, wanneer niet? En waar kun je op letten? We hopen dat jullie er wat aan hebben.

    Read more

  • Tip 4: Thuisopdrachten van FutureNL

    Alle digikanjers opgelet! FutureNL staat boordevol met proefjes en opdrachten voor onder-, midden- en bovenbouw en zelfs voor de middelbare school. Genoeg materiaal dus om de komende dagen slimmer door te komen. Alle lessen zijn gratis te downloaden. 

    Read more

  • Tip 5: Onderzoek je omgeving met SmartKidsLab

    Met het SmartKidsLab kun je water, geluid, lucht, aarde en licht onderzoeken met zelfgemaakte meetinstrumenten. Hoe schoon is de lucht die je inademt? Waarom is zwemwater geen drinkwater? Zitten er veel of weinig microben in de grond? En wat betekent dat?

    Ontdek hoe gezond jouw buurt is en wat je zelf kan doen om het te verbeteren. Hoe werkt het? Kies wat je wilt gaan onderzoeken., maak een meter en ga aan de slag!

    Read more

Lees verder

Media Ukkie Dagen: Media en Regelmaat

Media Ukkie Dagen: Media en regelmaat

Door Judith Pietersma, Specialist Media en Onderwijs

In blog 2 ging het over afspraken maken, ook met de allerkleinsten, zodat wanneer alles weer normaal is, je de schermtijd van je kinderen ook weer ‘op normaal’ kunt krijgen. Dat klinkt in theorie mooi, maar de praktijk is weerbarstiger.

Vandaag geef ik een aantal tips om grip te krijgen op het mediagebruik van je kinderen. Vooral voor kinderen van 0-6 jaar.

Tip 1: Doe het samen

Het is belangrijk om ook af en toe rust te nemen en geen media te gebruiken. Zet daarom overdag regelmatig de televisie uit, zeker als er niemand kijkt. Misschien kun jij gemakkelijk achtergrondgeluiden uitschakelen, maar kinderen kunnen dat niet.  Heb je thuis ook oudere kinderen? Spreek met hen af dat zij televisie kijken of gamen als je kleintje slaapt om te voorkomen dat je kleintje wordt afgeleid. Dit geldt ook voor een baby in de box. Veel van de programma’s, filmpjes en spelletjes die oudere kinderen kijken of spelen zijn bovendien niet geschikt voor jonge kinderen. Van veel beweging, geluid en geweld worden kleine kinderen bang.

Geschikte media

Weet je niet welke media geschikt zijn voor jouw kind(eren)? Kijk dan eens op Mediasmarties.nl, dé online gids vol kindermedia. Te doorzoeken op leeftijd (1-11 jaar), op onderwerp (van avontuur tot zomer) en op mediasoort (TV & film, games, websites, boeken en apps).

Tip 2: Neem ook rust

Probeer zo veel mogelijk samen bezig te zijn en te genieten van media. En doe het, net zoals je voorleest, interactief. Praat over de dingen die jullie zien. Stel vragen, maak samen geluiden, maar maak vooral plezier.

Ongeschikte media

Wil je weten welke televisieprogramma’s of films schadelijk kunnen zijn voor kinderen? Kijk dan eens op kijkwijzer.nl. Op de site wordt door middel van leeftijdsaanduiding duidelijk gemaakt welke programma's (on)geschikt zijn voor welke leeftijd. Daarnaast zijn er de pictogrammen die de reden van het advies aanduiden: geweld, angst, seks, discriminatie, drugs- en/of alcoholmisbruik en grof taalgebruik.  Kijkwijzer oordeelt niet over de kwaliteit van televisieprogramma's of films.

De leeftijdsaanduiding van Kijkwijzer betekent niet dat een televisieprogramma of film inhoudelijk geschikt is voor kinderen vanaf die leeftijd. Een documentaire met het advies Alle Leeftijden kan toch ongeschikt zijn voor kinderen, omdat de inhoud te moeilijk is.

Tip 3: Zorg voor regelmaat

Gebruik beeldschermen op vaste momenten en zorg voor structuur. Leer je kind bijvoorbeeld dat er vaste mediamomenten op de dag zijn, een tip waar je na de coronacrisis ook plezier van hebt. Verdeel de mediamomenten over de dag. Laat je kind daarnaast zelf de televisie uit doen als het programma afgelopen is: UIT.  Als een spelletje klaar is: laat je kind de tablet wegleggen en ga samen iets anders doen. Pak dan zelf niet gelijk een tablet of telefoon. Zo breng je je kind in verleiding om te zeuren en zaniken.

Media en bedtijd

Gebruik liever geen tablet of smartphone vlak voor het slapen gaan. Het effect van het licht van het beeldscherm, maar ook de inhoud van een filmpje, kan de nachtrust verstoren. Jonge kinderen hebben hun nachtrust volop nodig om groot te worden. Lees liever een boek voor en creëer vlak voor het slapen een rustig moment.

Tip 4: Gebruik speciale apps

Download de gratis app YouTube Kids in je appstore. Met deze app kunnen kinderenop een veilige manier online video's bekijken doordat je als ouder beslist waar je kind naar kijkt. Je kunt daarnaast een timer instellen om de schermtijd te beperken en bepaalde filmpjes blokkeren.
Meer weten? Kijk dan hier.

Tip 4: Gebruik speciale apps

Download de gratis app YouTube Kids in je appstore. Met deze app kunnen kinderenop een veilige manier online video's bekijken doordat je als ouder beslist waar je kind naar kijkt. Je kunt daarnaast een timer instellen om de schermtijd te beperken en bepaalde filmpjes blokkeren.
Meer weten? Kijk dan hier.

Tip 5: Doe het veilig

Heb je een tablet waar je kind ook gebruik van maakt? Op de website van de Consumentenbond wordt uitgelegd hoe je je tablet geschikt maakt voor je kind door beperkingen in te stellen.  JeMaak deze geschikt door beperkingen in te stellen voor je kind.

Meer Media Ukkie Dagen

Lees verder

Zomerkit InternetHelden

Je kind veilig online zomertoolkit

Door Judith Pietersma, specialist media & onderwijs

Vraag jij je wel eens af wat jouw kind allemaal bekijkt en deelt op sociale media?
Gebruiken jullie veilige en slimme wachtwoorden?
Kan jouw kind echt nieuws van nepnieuws onderscheiden?
Heb je het idee dat een van jouw kinderen digitaal gepest wordt of jouw kind juist een pester is?
Wie neemt jouw kind in vertrouwen als er iets akeligs online gebeurt?

Als je op één van bovenstaande vragen niet echt een antwoord weet, dan is het misschien een idee om de oudertoolkit van De InternetHelden te bestellen of te downloaden.
De InternetHelden is een lespakket met kant-en-klare lessen over online veiligheid en digitaal burgerschap, bedoeld voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Het is samengesteld door Bureau Jeugd & Media, Safer Internet Centre Nederland en Google. De lessen hebben een positieve insteek zonder dat problemen en risico’s worden vermeden. 

Zomertoolkit

Binnenkort is het zomervakantie en zijn jullie met het hele gezin misschien nog vaker online. En jullie zijn ook vaker bij en met elkaar. Dat is een mooie gelegenheid om online ervaringen uit te wisselen en van elkaar te leren. Speciaal daarvoor ontwikkelden de samenstellers van het De Internethelden-lespakket een speciale zomertoolkit.

De toolkit bestaat uit een kaartenset met activiteiten voor het hele gezin en handige InternetHelden-tips. Verder vind je er afspraken voor thuis om internet veilig en met vertrouwen te gebruiken en een handleiding voor Family Link-app van Google waarmee je basisregels voor schermtijd in kunt stellen. Als laatst is er ook een gezinsgids voor digitaal welzijn aanwezig. Samen ontdekken jullie gewoonten die handig zijn voor het hele gezin, zodat jullie moeilijke onderwerpen bespreekbaar kunnen maken.

 

Vier thema's

1. Eerst denken, dan delen
Want what happens online, stays online. En dat is voor kinderen lastig om te begrijpen en ze hebben niet altijd door dat je sommige dingen beter voor jezelf kunt houden.

2. Controleer of het waar is
Hoe weet je of een bericht dat je online tegenkomt betrouwbaar is of juist niet. Als wij dat al lastig vinden, hoe moeten kinderen er dan uitkomen?

3. Bewaak wat van jezelf is
Privacy is voor kinderen anders dan voor ons. Ze delen hun wachtwoorden met klasgenoten en hebben eigenlijk geen idee hoe ze een goed wachtwoord moeten maken.

4. Wie goed doet goed ontmoet
Wat door iemand als grappig wordt gevonden kan door een ander opgevat worden als pesten.

Bij ieder thema wordt een aantal begrippen uitgelegd. Weet jij bijvoorbeeld wat malware of spearfishing is?
Gebruik jij tweestapsverificatie en heb je weleens gesnitcht?

Het leuke (en interessante) van de zomertoolkit zijn de activiteiten die jullie samen doen. Jullie wisselen meningen en ideeën uit over pittige stellingen en vraagstukken. Jullie gaan samen op zoek naar de betrouwbaarheid van informatie. En jullie kunnen samen de wachtwoordenkraaktest doen.
’s Avonds in de tuin, onder het genot van een drankje en een hapje, maar ook op een regenachtige dag in de vakantie of als spelletje onderweg naar….

Ik weet zeker dat jullie er iets aan hebben en er iets van opsteken. In ieder geval weten jullie straks meer van elkaar, hebben jullie onhackbare wachtwoorden en herkennen jullie fakeberichten.

Lees verder

Media Ukkie Dagen: Wat zijn geschikte media voor jouw kinderen?

Media Ukkie Dagen: Wat zijn geschikte media voor jouw kinderen?

Judith Pietersma, Specialist Media en Onderwijs

In de blog Meekijken gewenst? schreef ik dat je op de websites van KijkwijzerPegi en Mediasmarties kunt opzoeken welke media geschikt zijn voor een bepaalde leeftijd. Door met je kind te praten over wat hij of zij leuk vindt en waarom, ontdek je welke media bij de interesse, belevingswereld en ontwikkeling van je kind passen.

Baby en dreumes

Tot ongeveer 2 jaar hoeven boeken, tv-programma’s, websites  en apps niet ‘educatief’ te zijn. Belangrijke zintuigen zoals horen, kijken en voelen, ontwikkelen baby’s en dreumesen in de echte wereld. Door naar jou te luisteren en je stem te herkennen, door om zich heen te kijken en speelgoed te herkennen en door alles in zijn/haar mond te stoppen, zoals een bijtring, aarde, speelgoed en boekjes. Toch zijn schermen aantrekkelijk voor baby’s. De kleuren, de beweging en het geluid trekken altijd de aandacht. Ze leren er alleen niet echt iets van.

Waar ze wel iets van leren is, als je samen met je kind praat, zingt en beweegt. Als je daar media bij gebruikt. zijn de media niet het doel, maar het middel om samen plezier te hebben.
Boeken, films, websites, tv-programma’s en spelletjes voor heel jonge kinderen herken je aan: zwart-witte of primaire kleuren, simpele, eenvoudige illustraties en beelden, het langzame tempo en zachte geluiden.  

Tips voor baby’s

Peuter

De meeste peuters vinden televisiekijken en spelen met jouw telefoon of een tablet erg leuk. Geschikte filmpjes voor peuters zijn kort, rustig, met weinig beweging op de achtergrond. Ze gaan over dagelijkse dingen, zijn vrolijk, niet eng en bevatten leuke geluiden, muziek of liedjes.

Tips voor peuters

Kleuter

Voor kleuters is een spelletje spelen op een tablet of televisie kijken lekker makkelijk en leuk. Een boek lezen is ook leuk, maar ze hebben vaak wat meer hulp bij nodig bij het kiezen.

Tips voor kleuters

  • Blijf in ieder geval voorlezen. Bijna alle kinderen vinden dat fijn en het is goed voor hun taalontwikkeling.
  • Tips voor boeken zijn er genoeg op de website van Mediasmarties of de Jeugdbibliotheek.nl. Om e-books te lenen moet je kind lid zijn van de bibliotheek. Kijk op de website van jouw bibliotheek of dat nu ook online kan. Lid worden is tot 18 jaar gratis.
  • Je kunt nu geen boeken lenen, maar wel kopen bij je plaatselijke boekhandel.  De meeste boekenwinkels bezorgen de boeken thuis.
  • Gebruik de voorleesverhalen van De Voorleeshoek of de prentenboeken van Bereslim

Dit was de laatste Media Ukkie Dagen blog. Je kunt alle blogs hier teruglezen.

Lees verder

Media Ukkie Dagen: schermtijd

Media Ukkie Dagen: schermtijd

Geschreven door Judith Pietersma, Specialist Media en Onderwijs

Regelmatig krijg ik van ouders de vraag: 'Hoe lang mag mijn kind achter een beeldscherm?' Ik stel bijna altijd de wedervraag: 'Wat vind u zelf een goede tijd?' Als ouder ben je namelijk dé juiste persoon om de schermtijd van je kind te bepalen.

Om je te helpen kun je de volgende richtlijnen gebruiken:

Baby

Er zijn experts die zeggen: tot 2 jaar liever geen schermtijd. Voor baby’s zijn horen, kijken en voelen de belangrijkste zintuigen en die ontwikkelen zich het beste in de echte wereld. Maar schermen zijn wel aantrekkelijk voor baby’s. De felle kleuren, de beweging en het geluid trekken meteen de aandacht. Ze leren er alleen niets van. Het leidt alleen maar af en van een televisie die lang aanstaat kan een baby overprikkeld raken.

Eigenlijk is het gebruiken van een beeldscherm te vergelijken met een boekje. Je doet het samen en het duurt niet heel erg lang. Leg je het boekje in de box, dan zal een baby niet de plaatjes bekijken, maar het gebruiken als bijtring of speelgoed. Voor media geldt eigenlijk hetzelfde als voor een boek: doe het samen, praat er bij en doe het niet te lang. En doe het  bewust. Laat je baby nooit alleen met een beeldscherm, dus zet de televisie uit als de baby in de woonkamer is.

Mediaopvoeding.nl adviseert om maximaal vijf minuten per dag samen televisie te kijken en een paar keer per week samen met een scherm te spelen.

Peuter

Peuters vinden televisie altijd leuk. Vooral reclames zijn populair. Reclames zijn namelijk korte verhaaltjes van 30 seconde met een kop, een romp en een staart. De spanningsboog van peuters is kort; meestal maar een paar minuten tot maximaal een kwartier. Toch kunnen peuters makkelijk langer dan een kwartier naar een tablet of telefoon kijken.  Ze raken na een tijdje in een soort trance en het lijkt alsof ze kijken, maar in werkelijkheid staren ze doelloos naar het scherm. Door het geluid, de kleuren en de beweging is de kans groot dat ze overprikkeld raken.

Laat je je peuter alleen kijken, spreek dan altijd een tijd af van 10 minuten. Voor peuters is tijd een ingewikkeld begrip. Gebruik daarom een eierwekker of een timer als hulpmiddel. Als de bel gaat, is het tijd voor iets anders. Zo voorkom je dat je peuter niet zonder scherm kan. Alleen kan, maar samen is nog leuker. Napraten over iets waar jullie samen naar gekeken hebben, maakt het plezier groter en langer.

Mediaopvoeding.nl adviseert voor de leeftijdsgroep van 2 tot 4 jaar vijf à tien minuten per keer en maximaal 30 minuten per dag.

Kleuter

'Om te voorkomen dat kinderen oogproblemen krijgen, zouden ouders de 20-20-2 regel moeten instellen', zegt onderzoeker bij het Erasmus MC Jan Roelof Polling bijna 2 jaar geleden in De Telgraaf (5 juni 2018). 'Wij hanteren de 20-20-2 regel. Dat betekent dat een kind na twintig minuten achter een scherm of een boek een pauze moet inlassen waarbij het kind minstens 20 meter in de verte kijkt en ontspant. De 2 staat voor minstens twee uur per dag buiten spelen, omdat buitenlicht goed is voor het oog”.
In een interview met de NOS scherpt Polling de 20-20-2 regel zelfs nog iets aan: na 20 minuten beeldscherm, minstens 2 minuten 20 meter ver weg kijken. En 2 uur buiten spelen per dag.

Het advies van mediaopvoeding.nl voor kleuters is tien à vijftien minuten per keer achter een scherm en maximaal 1 uur per dag. Verdeel de media over de dag. Dus liever vier keer een kwartier, dan in één keer een uur.

Conclusie

Ga met jonge kinderen bewust met schermen om. Hou het kort, wissel het af en doe het vooral samen. En wil jij geen schermen? Dat is ook goed. Zonder schermen ontwikkelen kinderen zich even goed, misschien wel beter.

Meer lezen?

Meer lezen over hoe je kunt omgaan met het mediagebruik van je kinderen? Deze handige bronnen helpen je op weg:

Lees verder

  • 1
  • 2

© 2019 - Bibliotheek Rotterdam

Voer uw gebruikersnaam / pasnummer en wachtwoord in.