Titel overzichtspagina

Zomerkit InternetHelden

Je kind veilig online zomertoolkit

Door Judith Pietersma, specialist media & onderwijs

Vraag jij je wel eens af wat jouw kind allemaal bekijkt en deelt op sociale media?
Gebruiken jullie veilige en slimme wachtwoorden?
Kan jouw kind echt nieuws van nepnieuws onderscheiden?
Heb je het idee dat een van jouw kinderen digitaal gepest wordt of jouw kind juist een pester is?
Wie neemt jouw kind in vertrouwen als er iets akeligs online gebeurt?

Als je op één van bovenstaande vragen niet echt een antwoord weet, dan is het misschien een idee om de oudertoolkit van De InternetHelden te bestellen of te downloaden.
De InternetHelden is een lespakket met kant-en-klare lessen over online veiligheid en digitaal burgerschap, bedoeld voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Het is samengesteld door Bureau Jeugd & Media, Safer Internet Centre Nederland en Google. De lessen hebben een positieve insteek zonder dat problemen en risico’s worden vermeden. 

Zomertoolkit

Binnenkort is het zomervakantie en zijn jullie met het hele gezin misschien nog vaker online. En jullie zijn ook vaker bij en met elkaar. Dat is een mooie gelegenheid om online ervaringen uit te wisselen en van elkaar te leren. Speciaal daarvoor ontwikkelden de samenstellers van het De Internethelden-lespakket een speciale zomertoolkit.

De toolkit bestaat uit een kaartenset met activiteiten voor het hele gezin en handige InternetHelden-tips. Verder vind je er afspraken voor thuis om internet veilig en met vertrouwen te gebruiken en een handleiding voor Family Link-app van Google waarmee je basisregels voor schermtijd in kunt stellen. Als laatst is er ook een gezinsgids voor digitaal welzijn aanwezig. Samen ontdekken jullie gewoonten die handig zijn voor het hele gezin, zodat jullie moeilijke onderwerpen bespreekbaar kunnen maken.

 

Vier thema's

1. Eerst denken, dan delen
Want what happens online, stays online. En dat is voor kinderen lastig om te begrijpen en ze hebben niet altijd door dat je sommige dingen beter voor jezelf kunt houden.

2. Controleer of het waar is
Hoe weet je of een bericht dat je online tegenkomt betrouwbaar is of juist niet. Als wij dat al lastig vinden, hoe moeten kinderen er dan uitkomen?

3. Bewaak wat van jezelf is
Privacy is voor kinderen anders dan voor ons. Ze delen hun wachtwoorden met klasgenoten en hebben eigenlijk geen idee hoe ze een goed wachtwoord moeten maken.

4. Wie goed doet goed ontmoet
Wat door iemand als grappig wordt gevonden kan door een ander opgevat worden als pesten.

Bij ieder thema wordt een aantal begrippen uitgelegd. Weet jij bijvoorbeeld wat malware of spearfishing is?
Gebruik jij tweestapsverificatie en heb je weleens gesnitcht?

Het leuke (en interessante) van de zomertoolkit zijn de activiteiten die jullie samen doen. Jullie wisselen meningen en ideeën uit over pittige stellingen en vraagstukken. Jullie gaan samen op zoek naar de betrouwbaarheid van informatie. En jullie kunnen samen de wachtwoordenkraaktest doen.
’s Avonds in de tuin, onder het genot van een drankje en een hapje, maar ook op een regenachtige dag in de vakantie of als spelletje onderweg naar….

Ik weet zeker dat jullie er iets aan hebben en er iets van opsteken. In ieder geval weten jullie straks meer van elkaar, hebben jullie onhackbare wachtwoorden en herkennen jullie fakeberichten.

Lees verder

Media Ukkie Dagen: Wat zijn geschikte media voor jouw kinderen?

Media Ukkie Dagen: Wat zijn geschikte media voor jouw kinderen?

Judith Pietersma, Specialist Media en Onderwijs

In de blog Meekijken gewenst? schreef ik dat je op de websites van KijkwijzerPegi en Mediasmarties kunt opzoeken welke media geschikt zijn voor een bepaalde leeftijd. Door met je kind te praten over wat hij of zij leuk vindt en waarom, ontdek je welke media bij de interesse, belevingswereld en ontwikkeling van je kind passen.

Baby en dreumes

Tot ongeveer 2 jaar hoeven boeken, tv-programma’s, websites  en apps niet ‘educatief’ te zijn. Belangrijke zintuigen zoals horen, kijken en voelen, ontwikkelen baby’s en dreumesen in de echte wereld. Door naar jou te luisteren en je stem te herkennen, door om zich heen te kijken en speelgoed te herkennen en door alles in zijn/haar mond te stoppen, zoals een bijtring, aarde, speelgoed en boekjes. Toch zijn schermen aantrekkelijk voor baby’s. De kleuren, de beweging en het geluid trekken altijd de aandacht. Ze leren er alleen niet echt iets van.

Waar ze wel iets van leren is, als je samen met je kind praat, zingt en beweegt. Als je daar media bij gebruikt. zijn de media niet het doel, maar het middel om samen plezier te hebben.
Boeken, films, websites, tv-programma’s en spelletjes voor heel jonge kinderen herken je aan: zwart-witte of primaire kleuren, simpele, eenvoudige illustraties en beelden, het langzame tempo en zachte geluiden.  

Tips voor baby’s

Peuter

De meeste peuters vinden televisiekijken en spelen met jouw telefoon of een tablet erg leuk. Geschikte filmpjes voor peuters zijn kort, rustig, met weinig beweging op de achtergrond. Ze gaan over dagelijkse dingen, zijn vrolijk, niet eng en bevatten leuke geluiden, muziek of liedjes.

Tips voor peuters

Kleuter

Voor kleuters is een spelletje spelen op een tablet of televisie kijken lekker makkelijk en leuk. Een boek lezen is ook leuk, maar ze hebben vaak wat meer hulp bij nodig bij het kiezen.

Tips voor kleuters

  • Blijf in ieder geval voorlezen. Bijna alle kinderen vinden dat fijn en het is goed voor hun taalontwikkeling.
  • Tips voor boeken zijn er genoeg op de website van Mediasmarties of de Jeugdbibliotheek.nl. Om e-books te lenen moet je kind lid zijn van de bibliotheek. Kijk op de website van jouw bibliotheek of dat nu ook online kan. Lid worden is tot 18 jaar gratis.
  • Je kunt nu geen boeken lenen, maar wel kopen bij je plaatselijke boekhandel.  De meeste boekenwinkels bezorgen de boeken thuis.
  • Gebruik de voorleesverhalen van De Voorleeshoek of de prentenboeken van Bereslim

Dit was de laatste Media Ukkie Dagen blog. Je kunt alle blogs hier teruglezen.

Lees verder

Media Ukkie Dagen: schermtijd

Media Ukkie Dagen: schermtijd

Geschreven door Judith Pietersma, Specialist Media en Onderwijs

Regelmatig krijg ik van ouders de vraag: 'Hoe lang mag mijn kind achter een beeldscherm?' Ik stel bijna altijd de wedervraag: 'Wat vind u zelf een goede tijd?' Als ouder ben je namelijk dé juiste persoon om de schermtijd van je kind te bepalen.

Om je te helpen kun je de volgende richtlijnen gebruiken:

Baby

Er zijn experts die zeggen: tot 2 jaar liever geen schermtijd. Voor baby’s zijn horen, kijken en voelen de belangrijkste zintuigen en die ontwikkelen zich het beste in de echte wereld. Maar schermen zijn wel aantrekkelijk voor baby’s. De felle kleuren, de beweging en het geluid trekken meteen de aandacht. Ze leren er alleen niets van. Het leidt alleen maar af en van een televisie die lang aanstaat kan een baby overprikkeld raken.

Eigenlijk is het gebruiken van een beeldscherm te vergelijken met een boekje. Je doet het samen en het duurt niet heel erg lang. Leg je het boekje in de box, dan zal een baby niet de plaatjes bekijken, maar het gebruiken als bijtring of speelgoed. Voor media geldt eigenlijk hetzelfde als voor een boek: doe het samen, praat er bij en doe het niet te lang. En doe het  bewust. Laat je baby nooit alleen met een beeldscherm, dus zet de televisie uit als de baby in de woonkamer is.

Mediaopvoeding.nl adviseert om maximaal vijf minuten per dag samen televisie te kijken en een paar keer per week samen met een scherm te spelen.

Peuter

Peuters vinden televisie altijd leuk. Vooral reclames zijn populair. Reclames zijn namelijk korte verhaaltjes van 30 seconde met een kop, een romp en een staart. De spanningsboog van peuters is kort; meestal maar een paar minuten tot maximaal een kwartier. Toch kunnen peuters makkelijk langer dan een kwartier naar een tablet of telefoon kijken.  Ze raken na een tijdje in een soort trance en het lijkt alsof ze kijken, maar in werkelijkheid staren ze doelloos naar het scherm. Door het geluid, de kleuren en de beweging is de kans groot dat ze overprikkeld raken.

Laat je je peuter alleen kijken, spreek dan altijd een tijd af van 10 minuten. Voor peuters is tijd een ingewikkeld begrip. Gebruik daarom een eierwekker of een timer als hulpmiddel. Als de bel gaat, is het tijd voor iets anders. Zo voorkom je dat je peuter niet zonder scherm kan. Alleen kan, maar samen is nog leuker. Napraten over iets waar jullie samen naar gekeken hebben, maakt het plezier groter en langer.

Mediaopvoeding.nl adviseert voor de leeftijdsgroep van 2 tot 4 jaar vijf à tien minuten per keer en maximaal 30 minuten per dag.

Kleuter

'Om te voorkomen dat kinderen oogproblemen krijgen, zouden ouders de 20-20-2 regel moeten instellen', zegt onderzoeker bij het Erasmus MC Jan Roelof Polling bijna 2 jaar geleden in De Telgraaf (5 juni 2018). 'Wij hanteren de 20-20-2 regel. Dat betekent dat een kind na twintig minuten achter een scherm of een boek een pauze moet inlassen waarbij het kind minstens 20 meter in de verte kijkt en ontspant. De 2 staat voor minstens twee uur per dag buiten spelen, omdat buitenlicht goed is voor het oog”.
In een interview met de NOS scherpt Polling de 20-20-2 regel zelfs nog iets aan: na 20 minuten beeldscherm, minstens 2 minuten 20 meter ver weg kijken. En 2 uur buiten spelen per dag.

Het advies van mediaopvoeding.nl voor kleuters is tien à vijftien minuten per keer achter een scherm en maximaal 1 uur per dag. Verdeel de media over de dag. Dus liever vier keer een kwartier, dan in één keer een uur.

Conclusie

Ga met jonge kinderen bewust met schermen om. Hou het kort, wissel het af en doe het vooral samen. En wil jij geen schermen? Dat is ook goed. Zonder schermen ontwikkelen kinderen zich even goed, misschien wel beter.

Meer lezen?

Meer lezen over hoe je kunt omgaan met het mediagebruik van je kinderen? Deze handige bronnen helpen je op weg:

Lees verder

Laat je niet hack maken

Laat je niet hack maken

Door Judith Pietersma, specialist media en onderwijs

Is het jou weleens overkomen? Je krijgt een e-mail van de bank met de vraag om in te loggen met je inlognaam en wachtwoord of je creditcardnummer? Vervolgens wordt je bankrekening geplunderd. Je klikt op een link in een e-mail en je computer wordt gegijzeld door ransomware.  Of een familielid stuurt je een WhatsAppje en vraagt je om met spoed geld over te maken? Je betaalt, maar dan blijkt dat het geen familielid was.
Misschien heb je wel eens iets gekocht op internet, netjes betaald en nooit ontvangen. Ik hoop het niet, want het is best vervelend. En dan druk ik me nog voorzichtig uit.

Voorkomen is beter dan genezen

De meeste mensen gebruiken hun laptop, smartphone, tablet en internet zonder precies te weten hoe deze werken. Op zich lijkt daar niks mis mee. Ik gebruik mijn wasmachine ook zonder te weten hoe het apparaat mijn was schoon krijgt. Toch… om de kans dat je slachtoffer wordt van een internetfraudeur of een hacker zo klein mogelijk te maken stelde Daniël Verlaan, techjournalist bij RTL, samen met zes professionele hackers een gratis online handleiding samen met de passende titel Laat Je Niet Hack Maken.

“Laat Je Niet Hack Maken garandeert geen honderd procent veiligheid. Dat bestaat niet op het internet. Wel kun je het hackers en hun virussen zo lastig mogelijk maken door deze tips te volgen.
Voordat we beginnen: ga niet doodsbang achter je computer zitten. De kans dat een hacker alleen jou als doelwit heeft, is heel klein. Het meeste gevaar ontstaat doordat veel mensen een gebrekkige kennis van computers en het internet hebben. Laten we dat dit jaar eens verbeteren 👍."

Op een regenachtige zondag ben ik achter mijn laptop gekropen, met mijn smartphone en tablet binnen handbereik. Ik heb de handleiding geopend en ben alle hoofdstukken door gaan lezen.

wat zijn hackers
Ik weet nu dat er goede en slechte hackers zijn en hoe de slechte proberen digitaal bij me binnen komen. Door alle hoofdstukken door te lezen en waar nodig actie te ondernemen, hoop ik ze buiten mijn digitale deur te houden.

basisde basis 
Als specialist media hoort bij mij de basis in orde te zijn. Dus download ik regelmatig op mijn apparaten en van mijn software de laatste versies. Ik gebruik een wachtwoordkluis en hoef daarom maar één wachtwoord te onthouden. Ik ben alert als ik e-mails en WhatsApp-berichten ontvang van vreemden. Als de afzender een bank of de overheid is ben ik op mijn hoede. Op mijn telefoon heb ik een abonnement met onbeperkt G4 zodat ik geen openbare wifi hoef te gebruiken.
Dus als jij wilt weten of jou basiskennis op orde is, dan is het lezen van de basis een aanrader.

computer
Voordat thuiswerken door corona gewoon werd, gebruikte ik vrijwel nooit een laptop. Eigenlijk deed en doe ik alles op mijn iPhone. Voor mij was dit hoofdstuk dus een echte eyeopener. Ik gebruik nu Chrome als browser, Duck Duck Go als zoekmachine en ik heb een adblocker geïnstalleerd. Ook heb ik nagekeken of onze router goed beveiligd is en heb ik mijn webcam afgeplakt. Dus als ik nu videobel moet ik niet vergeten om het stickertje er af te pulken. En weer terug te plakken.

telefoon en tablet
smartphoneentabletJe weet vast wel dat je telefoon en je tablet gewoon computers zijn. Zelf heb ik een iPhone en die zijn net iets beter beveiligd dan Android-apparaten.
Toch heb ik dit hoofdstuk gelezen en mijn berichtgeving nagelopen. Door de inhoud van notificaties te verbergen (Android, iOS) zorg je ervoor dat anderen deze gegevens niet zien. Pas als jij je telefoon ontgrendelt, wordt de inhoud zichtbaar.

sociale media
Ben je een gebruiker van sociale media, zoals Facebook, Instagram of Twitter? Lees dan zeker dit hoofdstuk. Ik ben alle instellingen van mijn sociale media accounts nagelopen en heb deze waar nodig aangepast. Ik stel namelijk prijs op mijn privacy.  En ik heb mijn naam gegoogeld en ontdekt dat ik nog een Pinterest-account had, dat ik al heel lang niet meer had gebruikt. Dus heb ik dat account helemaal verwijderd. De overige verwijzingen naar mij hebben met mijn werk te maken of gaan niet over mij. Ik blijk gewoon een naamgenoot te hebben.

chattenenbellen chatten en bellen
Gebruik jij WhatsApp? Facebook, de eigenaar van WhatsApp, kan altijd zien met wie je contact hebt en wanneer. Wees je daar dus bewust van.
Bewust is eigenlijk het belangrijkste woord als je je laptop, smartphone, tablet en internet gebruikt.

geavanceerd 
Het laatste hoofdstuk is vooral bedoeld voor mensen die gevaar lopen om gehackt te worden. Bijvoorbeeld omdat je beroemd bent, of een bepaalde ban hebt zoals politicus of journalist. Maar ook voor ons, gewone mensen, staan er handige weetjes en tips in dit hoofdstuk. Dus niet denken, dat is niets voor mij!

tot slot
Om de makers van de handleiding te bedanken heb ik stickers besteld en een kleinigheid gedoneerd, want... ik voel me een stuk veiliger.

Meer lezen

Lees verder

Media Ukkie Dagen: Meekijken gewenst?

Media Ukkie Dagen: Meekijken gewenst?

Judith Pietersma, Specialist Media en Onderwijs

Misschien heb je ook oudere kinderen? Dan is de kans is groot dat de kleintjes weleens meekijken met hun oudere zus of broer. De meeste van de programma’s, filmpjes en spelletjes die oudere kinderen kijken of spelen zijn echter niet geschikt voor jonge kinderen. Handig is om met je oudere kinderen af te spreken dat zij televisie kijken of gamen als hun kleine broertje of zusje slaapt. Zo voorkom je dat ze per ongeluk iets zien waar ze te jong voor zijn.

Als je wilt weten welke media geschikt zijn voor baby’s, peuters en kleuters, kijk dan eens op de website van Kijkwijzer, Pegi en Mediasmarties.

Kijkwijzer

Je bent ze vast weleens tegengekomen, de pictogrammen bij een televisieprogramma of op een dvd. Deze pictogrammen zijn van Kijkwijzer en bedoeld om ouders en opvoeders te informeren over de geschiktheid van een film of televisieprogramma. Dat doen ze met leeftijdsaanduiding en pictogrammen. Op de website van Kijkwijzer vind je de betekenis van de verschillende pictogrammen. De leeftijdsaanduiding en pictogrammen vind je terug in omroepgidsen, filmladders, bioscoop- en filmwebsites, advertenties, posters en op de verpakkingen van dvd’s. Wil je weten of je kind oud genoeg is voor een televisieprogramma, film of spel, gebruik dan de zoekfunctie op kijkwijzer.nl.

Kijkwijzer informeert overigens niet over de geschiktheid of kwaliteit van een televisieprogramma of film. Een documentaire met het advies Alle Leeftijden, is waarschijnlijk niet geschikt voor kinderen omdat de inhoud te moeilijk is. Kijkwijzer doet ook geen uitspraken over de kwaliteit van een product.

Pegi

Wat veel ouders niet weten is dat er voor (digitale) spelletjes en games ook een leeftijdsadvies bestaat: Pegi. Kijkwijzer is voor Nederlandstalige ouders, Pegi is een Europese organisatie die zich richt op Europese ouders.

Het leeftijdsadvies van Pegi staat op de voorkant van een gameverpakking. Het advies geeft aan vanaf welke leeftijd een game geschikt is. Net als kijkwijzer gebruikt Pegi pictogrammen  om aan te geven waarom een game geschikt of ongeschikt is voor bepaalde leeftijden. Bijvoorbeeld vanwege geweld, seks of omdat er angstaanjagende beelden in de game zitten. De pictogrammen staan zowel op de voor- als op achterkant van de verpakking.

Mediasmarties

Het media-aanbod voor kinderen is enorm. En het verandert steeds. Dus hoe weet je wat geschikt is voor jouw kind? Op mediasmarties.nl kun je op leeftijd zoeken naar geschikte televisieprogramma's, (bioscoop)films, boeken, online games, video games, apps en websites voor kinderen tussen de 1,5 en 11 jaar.  Mediasmarties is een onafhankelijke site, zonder commerciële belangen, voor ouders, opvoeders, kinderopvang, scholen en centra voor jeugd en gezin. Ze schrijven objectieve beoordelingen; zowel in tekst als met icoontjes. Wil je weten hoe het werkt kijk dan op de help-pagina. Als je op de hoogte wilt blijven van de laatste ontwikkelingen en leuke tips in je mail-box ontvangen? Abonneer je dan op de nieuwsbrief of volg Mediasmarties op Instagram.

 

 

 

Lees verder

Media Ukkie Dagen: mediagebruik in tijden van Corona

Media Ukkie Dagen: mediagebruik in tijden van Corona

Door Judith Pietersma, Specialist Media en Onderwijs

Structuur is het toverwoord in deze bijzondere tijden. Veel basisscholen raden aan om samen met je kind(eren) een dagindeling te maken. Misschien hangt deze al bij jullie aan de koelkast?

Trouwens, ook voor volwassen thuiswerkers is structuur prettig. Voordat ik thuis mijn werkplek inricht aan de keukentafel, maak ik een ommetje en doe ik net alsof ik naar mijn werk ga. Maar ook voor baby’s, peuters en kleuters is het fijn om een vaste dagindeling te hebben. Als ze gewoonlijk naar de kinderopvang of school gaan, zijn ze gewend aan structuur. Maak dus ook voor hen een overzicht van wat jullie thuis doen en neem daarin ook  schermtijd op.

Verschilllende soorten schermtijd

Misschien hebben jullie thuis afspraken over het gebruik van tablet en smartphone of over gamen en televisietijd? Misschien was het tot nu toe helemaal niet nodig?
Het advies van opvoeddeskundigen is, om juist in deze schermrijke tijden, afspraken te maken. Ook met de allerkleinsten. Deze afspraken helpen je straks, wanneer alles weer normaal is, de schermtijd ook weer ‘op normaal’ te krijgen. Spreek bijvoorbeeld af, dat op de tijden dat je kinderen normaal naar school of kinderopvang gaan, er geen schermtijd is voor de lol.  

Het is handig om met de verschillende vormen van schermtijd rekening te houden en deze ook te benoemen:

  • schermtijd voor plezier (spelletjes en filmpjes)

  • schermtijd voor school (het maken van huiswerk)

  • schermtijd voor contact (met klasgenootjes, vrienden of familie)

  • schermtijd voor doen (om dingen te maken of leren, hobby's)

  • schermtijd voor beweging (bewegen met de Wii of YouTube-filmpjes)

En… maak ook afspraken hoe lang je kinderen met de tablet mogen spelen of televisie mogen kijken. Kondig tijdig aan dat het tijd is voor het laatste spelletje of filmpje. Of gebruik een eierwekker of de timer van je telefoon als hulpmiddel. Stem de schermtijd ook af met je eigen activiteiten, bijvoorbeeld als jij rustig moet werken of wilt koken.

Meer lezen?

Meer lezen over hoe je kunt omgaan met het mediagebruik van je kinderen? Bekijk dan eens de volgende tips:

  • Op de website van de Media Ukkie Dagen vind je tien handige tips om je op weg te helpen;

  • Nelleke Scherpbier helpt je op Mediawijzer.net met '5 dingen zien die opvoeders moeten weten over schermtijd'.

Lees verder

Hoe houd je het voor jezelf veilig op internet?

Hoe houd je het voor jezelf veilig op internet?

Geschreven door John Valk

In deze Coronatijd is het aantal gedupeerden door internetfraude flink toegenomen. Het op slinkse wijze inspelen op angstgevoelens  is daarbij voor internetcriminelen een dankbaar wapen. Al bij de start van de Coronacrisis doken nepmails op van het RIVM, nep-apps , malafide webwinkels voor mondkapjes en handgel.

 

 

Het afgelopen jaar heb ik voor verschillende groepen in Rotterdamse huizen van de wijk gestaan met de bedoeling om mensen digitaal weerbaarder te maken. Ik merkte dat angst, digitale onzekerheid, gebrekkige digitale vaardigheid vooral de reden was om bijvoorbeeld bankzaken niet digitaal af te handelen.  In deze bijeenkomsten liet ik de mensen ook nepmails zien met de vraag waaraan zij konden herkennen dat er iets niet in de haak was met deze mails. Ik merkte dat de hiervoor noodzakelijke kennis zelfs bij degenen die al langer met een computer, laptop tablet of smartphone nauwelijks aanwezig was. Sommigen wisten niet wat een ‘link’ was en hoe je een link herkent. Ik zal daarom beginnen met een algemeen overzicht van wat internet is wat je kunt met je computer, tablet, laptop of smartphone. Ik noem het maar even gemakshalve ‘digitale apparaat’.

Heb je al een digitaal apparaat en ben je al min of meer thuis op een computer of smartphone ? En dan bedoel ik dat je in staat bent  berichten te versturen en te zoeken op internet, maar nog onzeker bent of alles wat je doet wel veilig is. Dan voegt het hoofdstuk ‘De digitale wereld’ misschien weinig toe aan je kennis van computers en internet. Tegelijkertijd heb ik deze blog ook zo leesbaar mogelijk willen maken voor mensen met geen of weinig digitale ervaring. Lees in dat geval eerst het volgende hoofdstuk. Kennis en vaardigheid doe je vooral op door met een computer aan de slag te gaan. Een cursus klik & tik , die je gratis bij de bibliotheek kunt volgen zorgt ervoor dat je snellere vorderingen maakt.

De digitale wereld

Allereerst is het belangrijk te beseffen, dat je op je computer, tablet, laptop en smartphone dezelfde dingen kunt doen, al is bellen via het telefoonnetwerk alleen voorbehouden aan smartphones. Met ‘dezelfde dingen doen’ bedoel ik dan berichten, die je intikt, versturen en ontvangen, teksten , documenten maken, rekenen, informatie zoeken, spullen uit zogenaamde webwinkels thuis laten bezorgen, ‘beeldbellen’ (via What’sApp, Skype of Facetime), fotograferen, filmen (met de interne camera) en deze bewerken, opslaan en delen, bankzaken regelen, je belastingaangifte doen, spelletjes spelen, films, tv kijken, muziek, radio luisteren, kranten, boeken lezen, (vlieg)reizen/hotels/autoverhuur boeken, contacten onderhouden binnen vrienden/zakengroepen (Facebook, Instagram, Linkedin), je route plannen etc.

Apps of programma’s

FirefoxOm bovenstaande acties op je digitale apparaat uit te kunnen voeren heb je voor elke type handeling eigen programma’s nodig. Die worden steeds vaker ‘Apps’ genoemd.  Als je een digitaal apparaat koopt dan zijn er vaak al een aantal standaard aanwezig, oftewel geïnstalleerd en zichtbaar via icoontjes op je (begin)scherm. Om bijvoorbeeld informatie te zoeken op het internet. heb je een zogenaamde ‘browser’ app nodig. Daarbij kun je kiezen uit Firefox (afb rechtsboven), Chrome etc. Voor alle handelingen en apps waarbij je in verbinding staat met de buitenwereld, zoals berichten ontvangen en versturen via email of WhatsApp heb je een internetverbinding nodig. Voor het maken van een notitie voor jezelf, of het schieten van foto's heb je weer geen internetverbinding nodig.

Appsstore bannerGoogle play nieuwAls die niet op je digitale apparaat staat, dan kun je die downloaden en daarna installeren op je digitale apparaat via een voorgeïnstalleerde app, de App store, of Google Play, of via internet, afhankelijk van je type apparaat.
Nadat de app gedownload en geïnstalleerd is op de digitale apparaat, klik je op het betreffende icoontje op je beginscherm om de app te starten. Afsluiten om weer naar het beginscherm te gaan doe je door op de ‘home’knop van je digitale apparaat te drukken.

Het internet

Lastig om de term internet te omschrijven. Iedereen heeft wel een vaag idee hierover. Als ik dat beeldend wil uitdrukken, dan bestaat internet uit een gigantische verzameling huizen, gebouwen (websites) met daarin vele kamers (webpagina’s). Straten zijn er niet. Zo’n gebouw kan bijvoorbeeld je bank zijn, met een speciale kamer waar jou rekeningen zijn opgeborgen. Je kunt wel met je computer of smarthone direct naar dit digitale gebouw gaan via een vaste (kabel) of draadloze verbinding. Het internet biedt vele voordelen, heel veel informatie is direct toegankelijk etc. Een eigenaar is er niet, iedereen is eigenaar en daar zitten helaas ook mensen tussen die niet het beste met je voorhebben.

Internet

Om toegang te krijgen tot algemene informatie op internet ga je via een speciale app, een browser (Firefox of Chrome etc) naar de website van de bank door een adres in te tikken , bijv www.ing.nl .
Ook is het mogelijk om te zoeken naar deze bank via een zoekmachine. Google is de meest gebruikte. Steeds vaker kun je ook inspreken wat je zoekt.

"Mijn omgevingen", gebruikersnamen en wachtwoorden

Om toegang te krijgen tot jouw gegevens bijvoorbeeld het digitale INGgebouw heb je een sleutel nodig in de vorm van een gebruikersnaam en wachtwoord. De termen ‘mijn omgeving’, in dit geval ‘Mijn ING’, een account aanmaken, inloggen kom je dan vaak tegen. Bij betaalde diensten krijg je ook toegang via een zelf gekozen gebruikersnaam en wachtwoord, bijv om films te kunnen bekijken op Netflix. Om te voorkomen, dat internetcriminelen achter je inlogggevens, dwz pincode, gebruikersnaam, wachtwoord, gebruik een wachtwoord dat niet zo makkelijk te raden valt en verander dat regelmatig. Daarvoor kun je een wachtwoordmanager gebruiken. Of gebruik indien mogelijk een tweefactorauthenticatie met bijvoorbeeld een extra inlogcode via sms. Houd wachtwoorden voor jezelf! Het is lastig wachtwoorden te onthouden. Als je ze opschrijft op een papier, bewaar dat dan op een niet voor de hand liggende plek.   

Berichten plaatsen, communiceren op internet

Behalve informatie ophalen, films bekijken, muziek luisteren kun je zelf ook informatie plaatsen of reageren op informatie en bepalen in hoeverre die informatie ook gezien wordt door anderen. Alles wat je bijvoorbeeld op Facebook zet aan berichten, foto’s, filmpjes is standaard zichtbaar voor iedereen. Dat kun je instellen en bijvoorbeeld alleen familieleden toegang te geven.

Whatsapp bannerVia WhatsApp kun je ook berichten naar elkaar sturen. Voordeel van WhatsApp is dat je zelf van te voren steeds aangeeft naar wie je je bericht stuurt. Dat kan een naast een getikte tekst ook een opname zijn van je stem, een foto of een filmpje. Direct bellen al dan niet met beeld is ook mogelijk in WhatsApp. Uiteraard moet je hiervoor verbonden zijn met het internet. Wat dat betekent lees je in het volgende hoofdstuk.

Gmail bannerMeer traditioneel berichten versturen en ontvangen doe je via email. Daarvoor heb je ook een speciale app of programma nodig. Je moet dan eerst eenmalig een eigen emailadres aanmaken. Meestal kun je je emailadres aanmaken via een emailapp/programma van je provider (Ziggo, KPN, UPC etc), maar dat kan ook via Google (Gmail app) of Microsoft (live of hotmailapp).

Je digitale apparaat verbinden met het internet

Om te zorgen dat je digitale apparaat informatie kan vinden en ophalen en ook informatie kan versturen moet je apparaat verbinding maken met bijvoorbeeld de website van een bank. Die verbinding noemen we een internetverbinding.

Router modem computer

Vaak gaat dat draadloos en wel via een WIFI(afkorting voor Wireless Fidelity) verbinding. In het geval van een smartphone kan een draadloze verbinding ook via het telefoonnetwerk lopen. Thuis loopt zo’n verbinding via een router/modem. Om te zorgen dat dat alleen jij toegang hebt tot dat thuisverbindingskanaal is het raadzaam die verbinding eenmalig te versleutelen met een wachtwoord.

Onderdelen van je smartphone, tablet, laptop of computer

Om te zien, lezen en te horen is er qua fysieke onderdelen een scherm en een ingebouwde luidspeaker met koptelefoonaansluiting aanwezig. De motor zit binnenin, is deels hardwarematig (in printplaat met allerlei onderdelen), bestaande uit opslag (harde schijf om informatie, documenten, foto’s vast te leggen) , geheugen, video/geluidskaart (om bewegende beelden en kleuren te kunnen tonen, geluiden weer te geven), een netwerkkaart voor je verbinding met het internet.

Om informatie te kunnen inbrengen heb je de beschikking over een toetsenbord (fysiek of op je scherm) en een (ingebouwde) microfoon. Met een muis kun via een over het scherm bewegend pijltje plekken aanwijzen om bijvoorbeeld te gaan typen, programma’s apps op te starten, te sluiten etc.


Dropbox nannerBestanden als documenten, notities, foto’s, filmpjes, al dan niet zelf gemaakt, kun je vastleggen op de interne zogenaamde harde schijf van je digitale apparaat. Wil je er zeker van zijn dat je bestanden niet verloren gaan, bijvoorbeeld doordat je digitale apparaat gestolen wordt of kapot gaat? Maak een backup, dat wil zeggen kopieer ze naar een extern opslagmedium, een usb stick (zie afbeelding hieronder), een externe harde schijf of een  naar een voor jouw ingeruimde persoonlijke externe opslagplaats op het internet, zoals Dropbox (zie afbeelding linksboven) of Google Drive.

USBstick

De kern van het softwarematige gedeelte bestaat uit een zogenaamd besturingsprogramma. Dat zou je kunnen vergelijken met de benzine van de motor, die ervoor zorgt dat alles, het apparaat, de programma’s, app’s werken. Een up to date besturingsprogramma is belangrijk om veilig te kunnen internetten. Bijwerken gebeurt meestal automatisch via de internetverbinding of je krijgt een bericht om je besturingsprogramma bij te werken. In een computer tref je meestal Windows 10 aan als besturingsprogramma, in een iPad of iPhone het iOs besturingsprogramma, bij smartphones en tablets is dat meestal Android.

Tot slot is er ook altijd een aan en uit knop op je digitale aparaat en knoppen (ook digitaal) om bijvoorbeeld het geluidsvolume, helderheid van je beeld te regelen en moet je van tijd tot tijd de interne batterij opladen al werkt een computer(desktop) alleen op het lichtnet.   

Veilig internet

Er wordt natuurlijk vaker vaker gepubliceerd over veilig internetten. Als je al enigszins bekend bent met je digitale apparaat en internet dan is het handig om bijvoorbeeld naar de website van Seniorweb te gaan. Deze geeft uitgebreide praktische informatie. Beslist de moeite waard om hier doorheen te lopen. (Wat ontbreekt is actuele internetfraude via What’s app)  De website van de Consumentenbond  en van Veilig internetten biedt ook veel praktische informatie.

Ik probeer in deze blog het grote verband in de gaten te houden en je op de praktijk gerichte adviezen te geven.

Hoe voorkom je slachtoffer te worden?

In deze blog wil ik aangeven waar je op moet letten om niet slachtoffer te worden, in de eerste plaats:

Zorg dat je apparatuur op orde is om veilig te kunnen internetten

Dat wil zeggen:  Zorg dat je computer, tablet of smartphone qua besturingssysteem up to date is. Een computer of laptop met een windows 10 besturingssyteem wordt als het goed is standaard van tijd tot tijd geupdated. Smartphones vragen er soms naar via een melding op je scherm. Hetzelfde geldt voor je router en je printer.

Zorg dat je een zogenaamde virusscanner hebt geïnstalleerd op je computer of laptop. Computers van het merk Apple, de Apple iPhone en de iPad zijn wat minder gevoelig voor virusaanvallen.
Computervirussen zijn kleine programmatjes die zich via de internet op je apparaat, cq harde schijf  nestelen en die ervoor kunnen zorgen dat bepaalde programma’s het niet meer doen, of die zorgen, dat degene die ze verstuurd heeft inzage heeft in wat je doet op je digitale apparaat. Een virusscanner is een computerprogramma, dat signaleert als een virus wil binnendringen op je apparaat of een virus traceert tijdens het scannen van de harde schijf van je digitale apparaat.

Hoe koop je veilig op websites van webwinkels ?

Wanneer kun je slachtoffer worden? Bijvoorbeeld als je producten koopt op een betrouwbaar lijkende webwinkel, zonder te checken of de website van deze winkel inderdaad betrouwbaar is. Het komt er dan meestal op neer dat je je geld kwijt bent zonder dat er iets geleverd is. Ga bij een website als Marktplaats, waar mensen onderling spullen verkopen af op de adviezen van Marktplaats.

Via internet ga je naar een webwinkel. Start een webbrowser op , bijvoorbeeld Chrome, Firefox, Safari, Edge en tik in de bovenste adres/zoekbalk waar je naar op zoek bent. Of , als je al bekend bent met een webwinkel, zoals Bol.com dan kun je direct het adres intikken: www.bol.com.
Sommige webwinkels hebben eigen apps, die je in de Appstore of Google play kunt downloaden.

Als je via Google zoekt naar een bepaald product, en je hebt binnen de zoekresultaten een geschikte website gevonden, waar moet je dan op letten?

  • In de eerste plaats of er een hangslotje voor het webadres staat. Dat slotje moet je kunnen aanklikken. Er verschijnt dan een venster met de melding waarin je het certificaat zichtbaar kunt maken . Het slotje is bedoeld om de identiteit van de website vast te stellen, zegt in principe niets over de betrouwbaarheid of veiligheid van de achterliggende website. (Bij de internetbrowser Safari zie je geen slotje omdat Safari van te voren checkt op veiligheid).
    Adresbalk slotje https
  • Begint het webadres van de winkel met https in plaats van het onveilige http? De s op het eind staat voor ‘secure’ (veilig)

  • Zie je een waarborg of keurmerk op de website ? Thuiswinkel bannerDe aanwezigheid hiervoor hoeft niet te wijzen op de echtheid. Als je twijfels hebt over de betrouwbaarheid, ga dan naar thuiswinkel.org of keurmerk.info om te controleren of de webwinkel het logo terecht gebruikt.
    Het ontbreken van een keurmerk wil niet zeggen dat de betrouwbaarheid en service niet klopt. Als je een reis boekt via internet, dan is het verstandig te letten op specifieke keurmerken en garanties, bijvoorbeeld de ANVR, SGR en Calamiteitenfonds.

  • Ga bij twijfel naar de website van de politie en kijk of de webwinkel bekend is bij de politie door het rekeningnummer, web/emailadres of telefoonnummer te controleren.

  • Verder kun je bij twijfel natuurlijk ook nagaan of je de webwinkel ook kent als fysieke winkel, of de website voldoende contactinformatie bevat, of je het eens bent met het verzend en retourbeleid, of het KvKnummer klopt, of de prijs te mooi is om waar te zijn, of de winkel alleen maar aanbiedt om vooraf te betalen, of er voldoende online betalingsmogelijkheden zijn. Dat is bijna altijd via de bank (iDeal) of via je creditkaart of via Paypal.
    iDeal bannerCredit card BannerPaypal banner


  • Voordeel van de laatste twee is dat je betaling een aankoopverzekering kent indien het misgaat met je bestelling. Via Google kun je opzoeken wat er over de winkel gezegd wordt door klanten, of de verkoper bekend is bij de politie.  

Hoe weet je dat email, sms, WhatsApp berichten veilig zijn?

Je kunt slachtoffer worden van internetcriminaliteit als je een link aanklikt in een echt lijkend emailbericht en bijvoorbeeld denkt dat je bij de inlog van je bank bent terechtgekomen . Websites kunnen gemakkelijk gekopieerd worden door internetcriminelen, zodat het net lijkt of je op de vertrouwde inlogpagina bent aanbeland.

ING nepmail

Door het aanklikken van links of openen van bijlagen kunnen virussen zich nestelen op je computer.

Een link is een stukje Tekst of afbeelding waarop geklikt kan worden om naar een andere (web)pagina te gaan.  (Dat stukje tekst is bijna altijd blauw gekleurd en onderstreept, in deze blog oranje)

Daarmee kunnen internetcriminelen meekijken op je computer en hengelen naar bijvoorbeeld een kopie van je paspoort, rijbewijs, naar wachtwoorden, pincodes voor mobiel bankieren etc. Deze vorm van internetfraude wordt "Phishing" genoemd of in geval van valse sms berichten "Smishing".  Hieronder een voorbeeld van een vals sms bericht van de Belastingdienst die u nooit op deze manier zal benaderen.

belastingdienstsmsvals

Waar moet je op letten bij een emailbericht, een sms/ WhatsApp bericht of een onbekend buitenlands 06 nummer? Wat kan wijzen op een onbetrouwbaar emailbericht?

Van WhatsApp is bekend dat oplichters , die zich voordoen als vertegenwoordigers van WhatsApp je direct via de app met logo en al benaderen met de melding dat je je app moet updaten, waarbij je je telefoonnummer moet opgeven. Of ze hebben een telefoonnummer gestolen van een familielid of vriend en vragen om geld over te maken. Twijfel je neem dan contact op met hem of haar via andere kanalen.   

Openen van een verdacht emailbericht kan in het merendeel van de gevallen geen kwaad. Het gevaar schuilt in de hierin opgenomen links en bijlagen. Verwijder een foute of onbekende mail en scan je computer voor de zekerheid met je virusscanner op mogelijke virussen. Er zijn meerdere aspecten waar je op moet letten.

  • De afzender van het emailbericht is niet bekend, in het geval van email zie je bovenaan het mailbericht een vaag, onduidelijk e-mailadres.(Klik erop als dat adres niet helemaal zichtbaar is).

  • Nepmails staan tegenwoordig niet meer bol van taalfouten, kijk toch goed uit of je onregelmatigheden tegenkomt.

  • Een algemene aanhef zoals geachte heer/mevrouw, en dan bijvoorbeeld vragen naar persoonlijk gegevens wijst ook op mogelijke fraude.

  • Let bij verdachte what’s app’s of emailberichten ook op met het aanklikken van links of het openen van bijlagen, vooral als ze de €100.000 beloven. Officiële instanties, zoals de Gemeente, Belastingdienst, je provider, je bank zullen nooit vragen om persoonlijke gegevens of om via de mail in te loggen. De neppagina om in te loggen bij je bank kan er zeer echt uitzien. Bijna standaard verwijzen ze banken naar hun website om in te loggen. Kijk ook uit als er naar persoonlijke gegevens wordt gevraagd. Geef nooit je BSN nummer door als daar om gevraagd wordt! 

  • Soms is de toon in een bericht bedreigend, dat er nog een bedrag openstaat bij de belastingdienst of een verkeersboete. Bekeuringen krijg je alleen via de post. Nog openstaande verkeersboetes vind je in de berichtenbox van ‘Mijn Overheid’. Via SMS krijg je nooit aanmaningen toegestuurd, verwijder deze meteen. Dat geldt voor alle berichten die je niet vertrouwt.

  • Let op of mails met links iets van doen hebben met je online bestellingen. Postnl verstuurt wel mails na een bestelling met bijvoorbeeld een link naar de status van je bestelling of bezorgmoment (tracking). Die kun je weer wel vertrouwen.

Kortom het blijft een delicate zaak en het is zaak met bovenstaande adviezen voortdurend bij de les blijven.

Over het algemeen geldt dat officiele instanties nooit via email, WhatsApp of SMS naar je inloggegevens of beveiligingscodes vragen. Verder sturen banken, belastingdienst nooit verzoeken via email, WhatsApp of SMS om via een link geld over te maken naar een andere rekening, of boetes te betalen. Zij zullen altijd verwijzen naar de website van de bank, overheids instantie, zorgverzekering om daar in te loggen om een rekening in te zien en te betalen.

Het heeft niet direct te maken met internet, meer met je telefoonverbinding. Ook kan het opnemen van een onbekend buitenlands 06 nummer voor problemen zorgen, dat wil zeggen zorgen voor een extra bedrag op je telefoonrekening. Check onbekende 06 nummers sowieso eerst via Google alvorens eventueel terug te bellen. Een bijgewerkt adresboek in je smartphone is wel handig om zo’n nummer alszodanig te herkennen.  Hetzelfde kan gelden voor een gemiste telefoontje van een 088 nummer, dat alleen bedoeld is om bij terugbellen je geld afhandig te maken. Ook kan een telefoonnummer of emailadres gehackt zijn, waardoor het lijkt dat dat telefoonnummer of adres klopt. Spoofing zo wordt deze vorm van fraude genoemd. (Bij banken, grote organisaties zul je dat niet aantreffen).

Virussen binnenhalen via nieuwsgroepen, torrents, vage websites

Niet alleen onbetrouwbare websites en emails kunnen een bron voor virussen. Ongemerkt kunnen virussen binnendringen op je computer of laptop via programma’s, bestanden, dwz films, muziek, foto’s etc die je download via nieuwsgroepen, torrents, vage websites.  De kans hierop is helemaal groot als je geen virusscanner hebt geïnstalleerd op je computer of laptop waardoor in het ergste geval toegang voor derden ontstaat tot je wachtwoorden, bankgegevens of je hebt alleen nog tegen betaling toegang tot je gegevens of programma’s. Of je gegevens, foto’s, tekstbestanden op je computer worden gewist. Of in het ergste geval word je bankrekening leeggehaald of je gebruikersnaam en wachtwoord werkt niet meer om toegang te krijgen tot Netflix. Meestal kun je dat weer door contact met de bank of in dit voorbeeld Netflix weer repareren, maar dat levert in de regel alleen maar stress en onzekerheid op.

Advies: Zorg voor een goede virusscanner en mocht je gedownloade programma’s niet helemaal vertrouwen, scan deze eerst met je virusscanner alvorens te installeren. Dat doe je  door met je rechtermuisknop te klikken op het gedownloade programma en in het pop up menu te klikken op “scannen met ‘naam virusscanner’”. 

Wat te doen als je slachtoffer bent van 'Cyber crime'?

  • Doe altijd eerst aangifte bij de politie via politie.nl

  • Als iemand erin geslaagd is geld van je rekening te halen, meld het bij je bank en doe aangifte bij het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude van de Rijksoverheid.

  • Op de website van Seniorweb lees je wat je zoal kunt doen als je bijvoorbeeld een bijlage van een nepmail hebt geopend, of geklikt hebt op een ‘phishing’ link, persoonlijke gegevens hebt ingevuld op een valse website, of vergeefs geld hebt overgemaakt. Of kom naar één van de digispreekuren in de bibliotheek.

Privacy

Naast bewustzijn van concrete gevaren is het ook belangrijk is dat je je bewust bent van wat je wel en niet deelt aan persoonlijke informatie. Dat heeft dan meer te maken met je gevoel van privacy. In het dagelijks leven ben je je daar wel van bewust. Je zou bijvoorbeeld nooit je familiefotoalbum aan wildvreemden laten zien. Foto’s van je (klein)kinderen op Instagram of Facebook  zetten komt op hetzelfde neer. Instagram en Facebook staan standaard niet ingesteld op beperkte toegang. Kijk eens bij de instellingen om te bepalen in hoeverre je de buitenwereld toe wilt laten tot je foto's en berichten.

Te leen in Bibliotheek Rotterdam

Boeken over internet, te leen in Bibliotheek Rotterdam, uitgelicht:  

  • De schermwijzer, praktische gids voor (groot)ouders over schermtijd, social media, gamen en online veiligheid,  door Peter Nikken.
  • Online veiligheid door Dirkjan van Ittersum, handige gids van de Consumentenbond
  • Slim zoeken op internet: hoe ga je online om met informatie, door Maarten Sprenger

Ebooks over internet te leen bij Bibliotheek Rotterdam, uitgelicht:

Tot slot

Heb je vragen of wil je een digitale cursus volgen kijk op onze website voor de vele mogelijkheden zoals een cursus Klik & Tik, Digisterker, een bezoek aan het Digicafé of Informatiepunt Digitale Overheid.

John Valk Specialist Media Bibliotheek Rotterdam

Lees verder

Media Ukkie Dagen: Veiligheid voorop

Media Ukkie Dagen: veiligheid voorop

Door Judith Pietersma, Specialist Media en Onderwijs

Media zijn niet alleen leuk, maar ook leerzaa. Vooral als je samen leest, samen kijkt, samen speelt, samen doet, samen praat en samen geniet. Uit het Iene Miene Media-onderzoek 2020 blijkt dat veel ouders zich toch afvragen of ze hun kind alleen kunnen laten met een tablet of laptop. Het antwoord is heel eenvoudig: eigenlijk kun je zelf het beste bepalen of je je kind alleen kunt laten met tablet of laptop. Maar er zijn wel wat handige tips.

Tip 1: Blijf in de buurt

Laat je kind in dezelfde ruimte waar jij bent op een tablet of laptop spelen of kijken. Zet het geluid hard genoeg zodat je mee kunt luisteren. Zo kun je een oogje en oortje in het zeil houden. En je kunt horen en zien hoe je kind reageert. Als de schermtijd voorbij is, kun je vragen wat je kind van het filmpje of spelletje vond, of waarom het zo moest lachen.

Tip 2: Maak gebruik van kindersloten

In een eerdere blog gaf ik al wat tips over kindersloten: voor je televisie, je computer of laptop en je tablet of telefoon. Heb je behoefte aan meer informatie over ouderlijk toezicht? Lees dan het uitgebreide artikel op vpngids.nl over VPN’s, online privacy en cybersecurity.

Tip 3:

Op mediawijsheid.nl krijg je informatie over veilig en slim gebruik maken van (digitale) media. Per thema laten ze zien bij welke organisaties je terecht kunt voor meer informatie en/of hulp.

Wil je zelf een vraag stellen aan een deskundige? Ga dan naar Mediaopvoeding.nl. Kijk wel eerst of je vraag al door iemand anders is gesteld. Je kunt zoeken op leeftijd of onderwerp.

Meer Media Ukkie Dagen

Lees verder

Media Ukkie Dagen: Samen spelen op het web

Media Ukkie Dagen: samen spelen op het web

door Judith Pietersma, Specialist Media & Onderwijs

Ieder jaar rond het begin van de lente zijn ze er weer, de Media Ukkie Dagen. Een landelijke campagne om ouders te informeren over het mediagebruik van jonge kinderen.

Omdat we niet naar je toe kunnen komen, doen we het dit jaar anders. Je kunt de campagne gewoon online volgen. Via de website Media Ukkie Dagen én via deze blog van Bibliotheek Rotterdam. Je krijgt dagelijks tips en advies die je helpen bij opvoeden met media.

Wat zijn media eigenlijk?

Veel mensen denken bij media aan digitale media, zoals een laptop, smartphone of tablet. Of aan apps, games en de online krant. Eigenlijk aan alles waar je een oplader en wifi voor nodig hebt. Er zijn echter ook media die in de vorige eeuw(en) al bestonden, zoals boeken, papieren kranten en tijdschriften, dvd’s, grammofoonplaten.

Bij media en mediagebruik gaat het over alle media, met draad en zonder draad.

Voor jonge kinderen zijn deze media niet nieuw, niet oud, maar gewoon. Ze bladeren in een boek, verscheuren een tijdschrift, spelen een spelletje op jouw telefoon en kijken filmpjes op de tablet. De Media Ukkie Dagen gaan over al deze media, dus media in de breedste zin van het woord: papier en digitaal, online en offline.  

Samen spelen op het web

Het zijn ongewone tijden en in veel gezinnen wordt er meer gebruik gemaakt van media. Als  ouder werk je misschien thuis en zit je regelmatig achter je laptop, veel kinderen die op de basisschool zitten krijgen online les of digitaal huiswerk. Maar ook de jongsten zijn meer met schermen bezig. Gewoon, omdat jij dan even rustig met een collega kunt bellen of omdat je rustig een huishoudelijke taak kunt verrichten.

De komende dagen krijg je tips en adviezen die handig zijn in deze bijzondere tijd, maar ook voor later, als alles weer normaal is.
Morgen de tweede blog. Deze gaat over mediagebruik van kinderen in tijden van corona.

  • Ben je actief op Facebook? kijk dan eens op de Faceboekgroep Slimme baby’s Rotterdam. Heb je een vraag? Stuur een e-mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Meer Media Ukkie Dagen

  • Schermtijd

    In deze blog vind je handige richtlijnen voor het bepalen van schermtijd voor je baby, peuter of kleuter. Ideaal nu we allemaal veel thuis zijn.

    Read more

  • Mediagebruik

    De scholen zijn dicht, de kinderen zitten thuis. Hoe ga je nu om met het schermgebruik van je kinderen? In deze blog vind je tips en informatie.

    Read more

Lees verder

Beeldschermtijd en gezondheid

Beeldschermtijd en gezondheid

Door Judith Pietersma

In tijden van corona zijn we veel meer online. We werken thuis, houden onze sociale media bij, kijken tv, bingewatchen series, spelen spelletjes en games, we appen, chatten, zoomen...

Ook onze kinderen brengen meer tijd achter een beeldscherm door. Ze werken thuis voor school, maken huiswerk, en net als wij zijn ze bezig met sociale media, netflixen, spelletjes spelen, gamen, appen, chatten, tiktokken...

Uit onderzoek blijkt dat ouders in coronatijd minder streng zijn dan in normale tijden. Om uiteenlopende redenen, maar vooral omdat de digitale strijd nu niet alleen in het weekeinde, maar iedere dag van de week plaatsvindt. Juist nu de schermtijd groeit, is het tijd om zelf of samen met je kinderen te kijken naar jullie gezondheid. 

Ogen

Het veelvuldig gebruik van schermen verhoogt de kans op bijziendheid bij kinderen, ook bekend als myopie. Een bril helpt, maar nog beter is om het te voorkomen door de 20-20-2-regel te gebruiken. Na 20 minuten (van dichtbij) op schermen kijken voor school of plezier, laat je je kind 20 seconden ver weg kijken. En daarnaast laat je je kind 2 uur per dag buiten spelen in het buitenlicht. Regelmatig ver weg kijken en veel daglicht, ook wanneer het bewolkt is of regent, zorgt voor het vrijkomen van dopamine in het netvlies en daarmee voor een gezonde groei van het kinderoog.

Tips van het Oogfonds

Om je te helpen, startte het Oogfonds  een sms-actie met tips voor ouders om de ogen van hun kind(eren) gezond te houden tijdens #blijfthuis én in de toekomst. Door ‘scherm’ naar 4333 te sms'en ontvangen ouders vijf dagen gratis tips voor gezonde kinderogen. 

Lichaam

Je herkent het vast wel: je hebt lang achter een beeldscherm gezeten en je rug of schouders zitten vast. Tijd voor een pauze. En als je opstaat kraken je botten.  Door naar je lichaam te luisteren  voorkom je gezondheidsproblemen. Op mediawijsheid.nl  staan tips over het voorkomen van klachten van lijf en leden, maar ook over verslaving, appen op de fiets en hoe je juist gezonder kan leven met behulp van media.

Voor nu

Ga lekker naar buiten én zorg voor voldoende lichaamsbeweging. Werk je veel achter een beeldscherm, maak dan gebruik van Bas (Beter achter je schermen) En kies ervoor om op een verveelmoment iets creatiefs te gaan doen in plaats van Instagram te checken.

Voor kinderen

Ook kinderen kunnen last krijgen van hun lichaam. Maak daarom met elkaar afspraken over pauzes, momenten met en zonder schermen en help ze om een balans te vinden tussen aan en uit. Laat ze aan de slag gaan met de pagina App-nek, swipeduim of gamebochel van HoeZoMediawijs.nl een startpunt om kinderen beter te leren omgaan met internet en (sociale) media.

Meer blogs over Media en technologie

Lees verder

Media Ukkie Dagen: Samen of alleen?

Media Ukkie Dagen: samen of alleen?

Door Judith Pietersma, Specialist Media en Onderwijs

Jaarlijks onderzoekt Netwerk Mediawijsheid het mediagebruik in gezinnen met jonge kinderen. Uit het laatste onderzoek blijkt dat (slechts?) de helft van de ouders regelmatig mee kijkt met hun kind en minder dan de helft regelmatig een leuke website of app uitkiest met hun kind. Ik ben van het glas is half vol. Want iets is beter dan niets. Maar uit onderzoek blijkt dat jonge kinderen alleen van beeldschermen leren als ze geholpen worden door hun ouders. Is mijn glas nu ineens half leeg?

Welnee. Ik geef hieronder gewoon een aantal tips voor de ouders waarvan het glas nog half leeg is.

Tip 1: Samen genieten

Het thema van deze Media Ukkie Dagen is Boek, site, app: samen spelen op het web. Dus lees samen, kijk samen, speel samen, doe samen, praat samen en geniet samen.

Samen met je baby, peuter of kleuter bezig zijn met media geeft plezier, maar vergroot ook veiligheid. Het is goed om je dit te realiseren en een actieve houding aan te nemen. Juist nu.

Tip 2: Actief begeleiden

Praat met je kind over wat het kind speelt, ziet en leest. Stel vragen, wees belangstellend en geïnteresseerd.

Zoek op Mediasmarties leuke, geschikte filmpjes, apps en boeken die passen bij de leeftijd van je kind en bij wat je kind leuk vindt. En het hoeven er geen tientallen te zijn. Twee of drie apps zijn meer dan genoeg. Herhaling is namelijk het toverwoord op deze leeftijd. Voor ouders minder leuk, maar voor je kind een feest van herkenning.  En je kind ontdekt steeds meer.

Tip 3: Beperken

Laat je je kind alleen met media, dan is het prettig als ze niet overal op kunnen klikken of zomaar kunnen swipen. Breng kindersloten aan, net als in de portiers van de auto. Dat geeft een veiliger gevoel als je even niet meekijkt. Een paar tips:

  • Gebruik YouTube Kids in plaats van YouTube en bepaal waar je kinderen naar kijken en hoe lang;
  • Stel een kinderslot in op je televisie en bepaal naar welke zenders je kinderen kunnen kijken. Op de website van Kijkwijzer staan alle providers met alle mogelijkheden van ouderlijk toezicht op televisie;
  • Stel ook ouderlijk toezicht in op de computer of laptop en blokkeer de toegang tot bepaalde websites of geef aan dat je kind alleen bepaalde websites kan bekijken. Op veiliginternetten.nl vind je uitleg over hoe dat te doen op je Windows- of Ios apparaat;
  • Met ouderlijk toezicht op de tablet zorg je dat kinderen bepaalde apps en functies niet kunnen gebruiken. Op cinekid.nl lees je hoe je dit kunt doen voor iPads & iPhones, Android- en Windows tablets.

Meer Media Ukkie Dagen

Lees verder

Bewust omgaan met je gezondheid via je mobiel

Bewust omgaan met je gezondheid via je mobiel

Geschreven door John Valk

Naast het gebruik van zoekmachines en sociale media heb je via je mobiel of tablet inmiddels toegang tot zo’n 259.000 gezondheidsapps! In deze blog een overzicht van de mogelijkheden. 

De Volkskrant wijdde daar onlangs aandacht aan en constateerde dat deze apps steeds meer tegemoet komen aan de wensen van de gebruiker. Het succes van de de app is daarbij vooral gebaat bij gebruiksvriendelijke functionaliteit waarbij direct contact mogelijk gemaakt wordt met de zorgverlener, of het nu gaat om het inzien van je medisch dossier of een vraag over je gezondheid. Apps voor meer individuele toepassingen vind je in het aanbod voor smartwatch met hartslag/stappen meetfunctie, of apps voor bijvoorbeeld fysiotherapeutische oefeningen. Het aanbieden van dit soort apps, met name binnen de eerstelijnszorg staat echter nog niet garant voor brede acceptatie door betrokkenen.

Een paar voorbeelden uit de praktijk

De app ‘Moet ik naar de dokter” heeft  Gert-Jo van Doornik laten ontwikkelen toen hij als directeur van een huisartsenpost in Apeldoorn merkte dat veel mensen twijfelden of ze wel naar de huisarts moesten en daarom toch maar belden. Die mensen moesten slimmer en efficiënter geholpen kunnen worden, bedacht hij. 'Het doel van de app 'Moet ik naar de dokter' is de juiste zorg op het juiste moment', zegt Van Doornik. In de app geef je op de afbeelding van een poppetje aan waar je last van hebt. De app stelt je vragen, en komt aan het eind met een advies: wel of niet de dokter bellen.

Een ander, vergaand Nederlands voorbeeld is SkinVision. Gebruikers sturen foto's van verdachte plekken op de huid naar de app, die met behulp van kunstmatige intelligentie bepaalt of hier sprake is van een onschuldig plekje of een gevaarlijk melanoom. Oordeelt de app het laatste, dan beoordeelt een dermatoloog van SkinVision de plekjes nogmaals en krijgt de gebruiker het advies naar de dokter te gaan.

Wouter Veldhuis, radioloog in het UMC Utrecht ontwikkelde de app ‘myBody myData’. Daarmee hebben patiënten van het UMC toegang tot hun eigen radiologie-beelden en kunnen ze die doorsturen naar andere artsen, voor een second opinion of als je bijvoorbeeld in een buitenlands ziekenhuis belandt. Ook kunnen patiënten de röntgenfoto's thuis nog eens bekijken en er aantekeningen op maken.

Gezondheidsapps

Populair zijn apps om gezondheid en sportprestaties bij te houden. Denk aan de fietsapp Strava, die niet alleen snelheid, route, afstand meet maar ook geavanceerde informatie over je training en Mapmyrun, de stappenteller op je iPhone. Daarnaast is er de fysiotherapie-huiswerk app, de balansoefeningen app voor Parkinson-patiënten, of een beweeg-app voor mensen met reuma.

Risicoscan van ‘Zorg voor Beter’. Eenvoudig gezondheidsrisico's signaleren bij ouderen, voor zorgmedewerkers in verpleeg- en verzorgingshuizen, wijkverpleegkundigen en thuiszorgmedewerkers, maar kan ook gebruikt worden door sociale wijkteams of mantelzorgers.

Onderzoek

Van de verwachting dat digitale toepassingen op basis van onder meer smartphones de toenemende druk op de eerstelijnszorg kunnen verlichten, komt in de praktijk nog weinig terecht. Dat stelt Martine Huygens in haar proefschrift ‘A patient perspective on eHealth in primary care: critical reflections on the implementation and use of online care services’. Huygens verdedigt haar proefschrift op 11 januari aan de Universiteit van Maastricht. Meer info hierover op de website van ICT&Health.

Laatste ontwikkelingen

Met behulp van de Improve app kunnen zowel artsen, zorgverleners als patienten zich via vragenlijsten en voorlichting in alle rust voorbereiden op polibezoeken terwijl de arts gestructureerd de relevante data ontvangt voor de behandeling. Patiënten profiteren van de betere ondersteuning gedurende hun behandeling terwijl artsen en zorgverleners profiteren van minder administratie lasten. De app beschikt over end-to-end encryptie en privacy is standaard in het ontwerp ingebouwd. Daarnaast verzekeren zorgaanbieders zich met de app ervan dat ze voldoen aan de strenge Europese wetgeving voor arts-patiëntcommunicatie die in 2018 ingaat.

Informatieve apps

Thuisarts is de app van het Landelijk Huisartsengenootschap, met alle informatie over de meest voorkomende klachten.

Farmacotherapeutisch Kompas – over medicijnen

NHG-standaarden van het Nederlands Huisartsen genootschap, geven aan hoe huisartsen in bepaalde situaties moeten handelen.

Alzheimer assistent voor mantelzorgers.

Reanimatie app – van de Hartstichting met oefeningen, een kennisquiz en veel informatie over reanimeren en een hartstilstand.

Meldcode apphelpt professionals in te grijpen bij vermoedens van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Veiligheid en betrouwbaarheid

De enorme toename van medische apps, die niet altijd voortkomen uit de medische wereld heeft de artsenfederatie  KNMG ertoe aangezet een medische ‘App Checker’ op te stellen, voor ontwikkelaars en verkopers en om artsen te ondersteunen in het beoordelen van medische apps. Zorg om veiligheid en betrouwbaarheid van de gezondheidsapps staat daarbij centraal.

In Bibliotheek Rotterdam kun je terecht voor vragen en informatie rond allerlei thema’s binnen de geestelijke en lichamelijke gezondheid via honderden toegankelijke boeken, tijdschriften en websites/databanken. 

Te leen in Bibliotheek Rotterdam:

Beter met eHealth, door Liebesth Meijnkens.

Dit compacte boek is een uitgave in de '60 minuten reeks' van Frankwatching. Het biedt de lezer een inkijk in de wereld van eHealth. Het boek is modulair opgebouwd en maakt je stapsgewijs wegwijs in de wereld van digitale gezondheidstoepassingen met de daarbij behorende voor- en nadelen. Welke soorten medicatiebegeleiding op afstand bestaan er? Hoe kun je eHealth processen in je strategie opnemen? En wat zijn de voor- en nadelen van een digitaal consult? Deze en andere vragen worden beantwoord in dit nuttige boekwerkje. Het behandelt diverse praktijkcases en geeft handige tips om eHealth zo efficiënt mogelijk in te zetten. Het boek is met name bedoeld voor iedereen die werkzaam is in de zorgketen. Door de toegankelijke schrijfstijl is het goed leesbaar (NBD/Biblion).

Foto's 5e verdieping Centrale Bibliotheek Rotterdam afdeling Gezondheid:

Alle genoemde apps zijn zowel te downloaden voor Android gestuurde mobiele telefoons en tablets als iOS gestuurde iPhones en iPads, tenzij anders aangegeven. De download links vind je als je doorklikt op de hierboven opgegeven namen van de apps.

Bron: o.a. Volkskrant van 3 januari 2018

Zie ook op deze blog:

Het internet als dokter op afstand ?

John Valk Specialist Media Bibliotheek Rotterdam

Lees verder

Online maakaanbod

Online tips van Maakplaats010

Als maker en creatieveling ben je hoogstwaarschijnlijk al online gaan kijken naar interessante maaktechnieken. Wij van Maakplaats010 hebben dat ook gedaan en hebben voor jou hieronder vijf handige links naar online maakaanbod verzameld. Veel succes met het verder ontwikkelen van jouw maakskills!

  • Tip 1: Word de baas op het internet!

    Wie is de baas op internet? Is dat Google? Of de overheid? Of ben jij het? Via het internet staan we in contact met de hele wereld. Mag iedereen alles van je weten? Wat deel je met wie? Het internet is vrij onzichtbaar: We hebben bijna overal een internetverbinding en merken niet wanneer we online zijn. Zijn we altijd online? Waar begint het internet? En waar eindigt het? Welke informatie laat je achter? Wat mag er van jou bewaard worden? Je leert dat heel veel opgeslagen wordt, met een nader te bepalen doel. Heel veel om over na te denken dus. Download de lessen gratis.

    Read more

  • Tip 2: Maak je eigen game!

    Heb jij altijd al je eigen computergame willen maken? Met deze Gamestudio kun je snel en makkelijk games bouwen! Naast jouw eigen game kun je ook andere spellen openen en helemaal naar jouw smaak aanpassen en zelfs extra levels inbouwen. Laat je inspireren door de korte tutorial filmpjes en ga vervolgens zelf aan de slag. Veel succes!

    Read more

  • Tip 3: Lekker samen klooien

    Zelf maken geeft een heel goed gevoel. Op een zelfgemaakte kast ben je trotser dan op een gekochte. En zelf je band plakken geeft meer voldoening dan het laten doen. Van maken word je handig, gelukkig en trots. Iets leren maken is spannend, want het is soms moeilijk.

    Soms is het lastig om als ouder de tijd en aandacht te vinden om echt samen met je kind iets te maken of ondernemen. Bij lekker samen klooien vertellen we over onze ervaringen met samen creatief zijn. Wanneer lukt het, wanneer niet? En waar kun je op letten? We hopen dat jullie er wat aan hebben.

    Read more

  • Tip 4: Thuisopdrachten van FutureNL

    Alle digikanjers opgelet! FutureNL staat boordevol met proefjes en opdrachten voor onder-, midden- en bovenbouw en zelfs voor de middelbare school. Genoeg materiaal dus om de komende dagen slimmer door te komen. Alle lessen zijn gratis te downloaden. 

    Read more

  • Tip 5: Onderzoek je omgeving met SmartKidsLab

    Met het SmartKidsLab kun je water, geluid, lucht, aarde en licht onderzoeken met zelfgemaakte meetinstrumenten. Hoe schoon is de lucht die je inademt? Waarom is zwemwater geen drinkwater? Zitten er veel of weinig microben in de grond? En wat betekent dat?

    Ontdek hoe gezond jouw buurt is en wat je zelf kan doen om het te verbeteren. Hoe werkt het? Kies wat je wilt gaan onderzoeken., maak een meter en ga aan de slag!

    Read more

Lees verder

Media Ukkie Dagen: Media en Regelmaat

Media Ukkie Dagen: Media en regelmaat

Door Judith Pietersma, Specialist Media en Onderwijs

In blog 2 ging het over afspraken maken, ook met de allerkleinsten, zodat wanneer alles weer normaal is, je de schermtijd van je kinderen ook weer ‘op normaal’ kunt krijgen. Dat klinkt in theorie mooi, maar de praktijk is weerbarstiger.

Vandaag geef ik een aantal tips om grip te krijgen op het mediagebruik van je kinderen. Vooral voor kinderen van 0-6 jaar.

Tip 1: Doe het samen

Het is belangrijk om ook af en toe rust te nemen en geen media te gebruiken. Zet daarom overdag regelmatig de televisie uit, zeker als er niemand kijkt. Misschien kun jij gemakkelijk achtergrondgeluiden uitschakelen, maar kinderen kunnen dat niet.  Heb je thuis ook oudere kinderen? Spreek met hen af dat zij televisie kijken of gamen als je kleintje slaapt om te voorkomen dat je kleintje wordt afgeleid. Dit geldt ook voor een baby in de box. Veel van de programma’s, filmpjes en spelletjes die oudere kinderen kijken of spelen zijn bovendien niet geschikt voor jonge kinderen. Van veel beweging, geluid en geweld worden kleine kinderen bang.

Geschikte media

Weet je niet welke media geschikt zijn voor jouw kind(eren)? Kijk dan eens op Mediasmarties.nl, dé online gids vol kindermedia. Te doorzoeken op leeftijd (1-11 jaar), op onderwerp (van avontuur tot zomer) en op mediasoort (TV & film, games, websites, boeken en apps).

Tip 2: Neem ook rust

Probeer zo veel mogelijk samen bezig te zijn en te genieten van media. En doe het, net zoals je voorleest, interactief. Praat over de dingen die jullie zien. Stel vragen, maak samen geluiden, maar maak vooral plezier.

Ongeschikte media

Wil je weten welke televisieprogramma’s of films schadelijk kunnen zijn voor kinderen? Kijk dan eens op kijkwijzer.nl. Op de site wordt door middel van leeftijdsaanduiding duidelijk gemaakt welke programma's (on)geschikt zijn voor welke leeftijd. Daarnaast zijn er de pictogrammen die de reden van het advies aanduiden: geweld, angst, seks, discriminatie, drugs- en/of alcoholmisbruik en grof taalgebruik.  Kijkwijzer oordeelt niet over de kwaliteit van televisieprogramma's of films.

De leeftijdsaanduiding van Kijkwijzer betekent niet dat een televisieprogramma of film inhoudelijk geschikt is voor kinderen vanaf die leeftijd. Een documentaire met het advies Alle Leeftijden kan toch ongeschikt zijn voor kinderen, omdat de inhoud te moeilijk is.

Tip 3: Zorg voor regelmaat

Gebruik beeldschermen op vaste momenten en zorg voor structuur. Leer je kind bijvoorbeeld dat er vaste mediamomenten op de dag zijn, een tip waar je na de coronacrisis ook plezier van hebt. Verdeel de mediamomenten over de dag. Laat je kind daarnaast zelf de televisie uit doen als het programma afgelopen is: UIT.  Als een spelletje klaar is: laat je kind de tablet wegleggen en ga samen iets anders doen. Pak dan zelf niet gelijk een tablet of telefoon. Zo breng je je kind in verleiding om te zeuren en zaniken.

Media en bedtijd

Gebruik liever geen tablet of smartphone vlak voor het slapen gaan. Het effect van het licht van het beeldscherm, maar ook de inhoud van een filmpje, kan de nachtrust verstoren. Jonge kinderen hebben hun nachtrust volop nodig om groot te worden. Lees liever een boek voor en creëer vlak voor het slapen een rustig moment.

Tip 4: Gebruik speciale apps

Download de gratis app YouTube Kids in je appstore. Met deze app kunnen kinderenop een veilige manier online video's bekijken doordat je als ouder beslist waar je kind naar kijkt. Je kunt daarnaast een timer instellen om de schermtijd te beperken en bepaalde filmpjes blokkeren.
Meer weten? Kijk dan hier.

Tip 4: Gebruik speciale apps

Download de gratis app YouTube Kids in je appstore. Met deze app kunnen kinderenop een veilige manier online video's bekijken doordat je als ouder beslist waar je kind naar kijkt. Je kunt daarnaast een timer instellen om de schermtijd te beperken en bepaalde filmpjes blokkeren.
Meer weten? Kijk dan hier.

Tip 5: Doe het veilig

Heb je een tablet waar je kind ook gebruik van maakt? Op de website van de Consumentenbond wordt uitgelegd hoe je je tablet geschikt maakt voor je kind door beperkingen in te stellen.  JeMaak deze geschikt door beperkingen in te stellen voor je kind.

Meer Media Ukkie Dagen

Lees verder

Het internet als dokter op afstand ?

Het internet als dokter op afstand ?

Geschreven door John Valk

(Bijgewerkt 9-10-2019 met Dokter Media) Iedereen doet het wel eens alvorens de dokter te raadplegen, even googelen op symptomen van pijn of lichamelijke ongemakken. Meestal zie je bij het verschijnen van de resultaatlijst door de bomen het bos niet meer.

Betrouwbare websites zijn o.a. www.huisarts.nl, www.trimbos.nl en www.apotheek.nl. Google kent wereldwijd 3 miljard zoekopdrachten per dag, waarvan 5% gezondheid-gerelateerd is.

Zelftest depressie

Google speelt daar nu op in door mensen, die op het woord ‘depressie’ hebben gezocht een zelftest voor te leggen.  Dat bestaat uit een omschrijving van het ziektebeeld met daaronder  een link naar een ‘klinisch gevalideerde’ vragenlijst, met negen vragen. Onder meer: „Heeft u concentratieproblemen, bijvoorbeeld als u televisie kijkt of de krant leest?” En: „Heeft u weinig zin of plezier in de dingen die u doet?” 

Het is nog een experiment. De zelfcheck moet ervoor zorgen dat depressies vroegtijdiger worden herkend en er daardoor sneller hulp gezocht kan worden. In een land als Amerika is de afstand tot de hulpverlening  meestal groot. 

Of en zoja, wanneer de depressievragenlijst beschikbaar komt voor landen buiten de Verenigde staten is niet bekend. Google heeft zelf aangegeven de antwoorden op de vragenlijst niet op te slaan en te bewaren en bij de vragensteller ook geen advertenties te laten zien op basis van de antwoorden.

Op de aan het begin genoemde website www.huisarts.nl treffen we ook medische informatie aan in de vorm van een zelftest: 'Last van hoofdpijn? Vind de oorzaak' met een duidelijke aantekening dat deze test niet het bezoek en het onderzoek van de huisarts vervangt.

Google en medische informatie

Google is met medische tools vooral actief op de Amerikaanse markt. Met ‘Symptom search’ toont Google bij het omschrijven van de klachten wat er aan de hand kan zijn. Met ‘Body mass index’ kun je snel je BMI berekenen. Onlangs werd een tool gelanceerd voor hooikoortspatienten waarop pollen in kaart worden gebracht.    

Medio 2017 is Google begonnen met het verwijderen van persoonlijke medische gegevens uit zijn zoekresultaten. Gevoelige gezondheidsinformatie is een nieuwe categorie in het verwijderbeleid van Google.

Medische informatie op social media

Niet alleen Google beweegt zich actief in het medische domein. Facebook- en Instagramgebruikers kunnen sinds vorig jaar anoniem andere gebruikers rapporteren als ze vermoeden dat diegene zichzelf iets wil aandoen. Die persoon ontvangt vervolgens een bericht, waarin staat dat iemand zich zorgen over hem of haar maakt, en waarin hulp wordt aangeboden. Instagram geeft daarnaast waarschuwingen aan mensen die op bepaalde hashtags zoeken, zoals #sue (suïcide) of #ana (anorexia). 

Onderzoek 

Onlangs voerde de consumentbond een onderzoek uit naar Google als bron voor medische informatie. 79% van de respondenten gaf daarbij aan internet te gebruiken als bron van medische informatie. Degenen die niet op internet zochten deden dit o.a. omdat ze het lastig vonden om te beoordelen of de informatie betrouwbaar was. Omdat Google zoekresultaten oplevert op basis van je locatie of eerder bezochte websites zou je verwachten dat dat ook gebeurde bij het zoeken naar medische informatie. Dat blijkt mee te vallen. Voor echt neutrale, privacyvriendelijke zoekresultaten raadt de Consumentenbond aan gebruik te maken van www.startpage.com. Het is niet eenvoudig om de juiste medische diagnose te stellen op basis van informatie op het internet. Eén op de vijf deelnemers komt met hun zoekopdracht op een verkeerde aandoening uit.

Betrouwbare medische websites: 

  • www.thuisarts.nl: informatie gebaseerd op wetenschappelijke richtlijnen
  • www.oogartsen.nl: gezamenlijke website van een aantal ziekenhuizen
  • www.mlds.nl: over buikklachten, van de Maag Lever Darm Stichting
  • www.nvdv.nl: patiëntenfolders van de wetenschappelijke vereniging van huidartsen
  • www.kwf.nl: informatie over symptomen en behandeling van kanker 
  • www.allesoverhetgebit.nl: informatie van de beroepsvereniging van tandartsen 
  • www.apotheek.nl: informatie van de apothekersvereniging over ziekten en medicijnen 
  • www.rivm.nl: informatie over infectieziekten en bevolkingsonderzoeken 
  • www.rijksvaccinatieprogramma.nl: informatie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu over het rijksvaccinatieprogramma, dat kinderen beschermt tegen ernstige infectieziekten.
  • www.kiesbeter.nl: overheidssite met keuze-informatie en informatie over aandoeningen 
  • www.aanbiedersmedicijnen.nl: er zijn veel nepmedicijnen in omloop via internet. Op deze websiite kun je controleren of de apotheek bij de overheid geregistreerd is. 
  • www.trimbos.nl: informatie over psychische en psychiatrische aandoeningen 
  • www.vrouwenindeovergang.nl: Alles over de overgang en de menopauze 
  • www.doktermedia.nl: Dokter Media geeft uitleg en extra informatie bij medische nieuwsberichten. Wat wordt er bedoeld met die krantenkop? Waar komt dit nieuws precies vandaan? En wat kun je hier als lezer nu concreet mee? 

Betrouwbare apps:

De GGD-Appstore wijst u de weg naar betrouwbare gezondheidsapps. Volgens schattingen zijn er wereldwijd zo’n 100.000 apps die beweren je gezondheid te bevorderen. Maar welke apps zijn

betrouwbaar en effectief? Om mensen wegwijs te maken hebben de 25 GGD’en van Nederland de GGD-AppStore opgezet.

Zoeken naar medische informatie voor medewerkers in de gezondheidszorg:

Bibliotheek Rotterdam beschikt over een uitgebreide collectie boeken met medische informatie.

Bronnen, o.a.:

John Valk, Specialist Media Bibliotheek Rotterdam

Lees verder

© 2019 - Bibliotheek Rotterdam

Voer uw gebruikersnaam / pasnummer en wachtwoord in.