Erasmus en Machiavelli: tegenpolen?

Erasmus en Machiavelli: tegenpolen?

Ruby Knipscheer, pas afgestudeerd filosoof en vrijwilliger bij onze Erasmus Experience, vertelt in deze blog over haar onderzoek over Erasmus. 

Mijn naam is Ruby Knipscheer en ik ben nu al ruim twee jaar vrijwilliger bij de Erasmus Experience in de bibliotheek van Rotterdam. Ik ben ontzettend trots op mijn stadgenoot Erasmus en ik hoop op veel mensen mijn enthousiasme over te kunnen dragen. Erasmus wilde dat iedereen voor zichzelf ging nadenken en zijn eigen mening zou vormen. Ook hoopte hij dat iedereen probeerde een zo goed mogelijk mens te zijn. Dit zijn waarden waar we nog steeds veel van kunnen leren. Vandaar dat ik met trots over Erasmus vertel; en vandaar dat ik besloot mijn masterscriptie voor mijn studie filosofie te wijden aan Erasmus.

Aangezien onderwijs een grote passie van mij is, koos ik de Opvoeding van een Christenvorst als hoofdwerk van Erasmus voor mijn onderzoek. Hierin beschrijft hij de ideale vorst. De ideale vorst zou een goed mens moeten zijn, die altijd het belang van het volk voor ogen heeft. Daarom zou een vorst zich afzijdig moeten houden van oorlogen en geweld. Deze zouden slechts het volk en land verwoesten. Dit deed mij denken aan De vorst, geschreven door Erasmus’ tijdgenoot Machiavelli. In dit boek wordt beschreven dat de ideale vorst angst moet inboezemen via oorlogvoering om de macht te kunnen behouden en het volk te kunnen beschermen tegen vijanden. Machiavelli bepleit dus het tegenovergestelde van Erasmus. En Machiavelli wordt daarom vaker gezien als een realistisch politicus, terwijl Erasmus meer een idealist zou zijn.

Ik heb beide werken met elkaar vergeleken, om te onderzoeken of Machiavelli en Erasmus werkelijk tegenpolen van elkaar waren. Zodra ik meerdere werken van hen had gelezen, meerdere biografieën en meerdere interpretaties van beide denkers, besefte ik me dat er een andere kant is aan beide denkers, die niet vaak wordt genoemd. Zo is Erasmus niet in alle gevallen tegen oorlog. Hij maakt duidelijk onderscheid tussen bepaalde situaties, en hij erkent dat oorlog soms een noodzakelijk kwaad is. Hij blijkt meer politiek inzicht te hebben dan hem vaak wordt toegeschreven. Daarnaast heeft Machiavelli ook veel over moraliteit geschreven. Hij maakte veel vorsten belachelijk in toneelstukken en schreef dat een vorst zich aan regels zou moeten houden. Uiteindelijk leek hij te willen dat het volk de touwtjes in handen had. Machiavelli hoopte dat het Italiaanse volk zich zou verbinden en zich samen in zou zetten voor het belang van het land. Ook Machiavelli blijkt idealen voor ogen gehad te hebben.m de macht te kunnen behouden en het volk te kunnen beschermen tegen vijanden. Machiavelli bepleit dus het tegenovergestelde van Erasmus. En Machiavelli wordt daarom vaker gezien als een realistisch politicus, terwijl Erasmus meer een idealist zou zijn.

Ruby

Uiteindelijk heb ik beschreven dat beide denkers meer op elkaar lijken dan wordt gedacht; er is een andere kant aan hen die meer bekendheid verdient. Ik hoop met mijn thesis de discussie heropend te hebben over hoe we Erasmus en Machiavelli moeten interpreteren. Ook hoop ik opnieuw belangstelling op te wekken voor deze twee denkers, die ons zo veel kunnen leren in onze huidige tijd. Wellicht lukt het mij nu, als afgestudeerd filosoof, om veel mensen te inspireren over filosofie in het algemeen en Erasmus in het bijzonder. Ik ben in ieder geval erg trots dat ik mijn studie af heb kunnen sluiten naast mijn held en stadgenoot op de Erasmus Universiteit. Ik kijk uit naar de toekomst en ik hoop iedere dag weer te kunnen leren en inspireren.

Meer over Erasmus
Ben je geïnteresseerd in het gedachtengoed van Erasmus? Kom dan eens langs bij de Erasmus Experience (in de Centrale Bibliotheek, op de derde verdieping) of bezoek onze Erasmuspagina. Van 26 oktober tot 4 november is het bovendien Erasmusweek met allerlei activiteiten rondom de filosoof in Bibliotheek Rotterdam. Kijk in onze agenda voor een overzicht van alles wat er te doen is.