Informatie vinden niet alleen via Google

04 sept 2018

Informatie vinden niet alleen via Google

Wil je weten hoe je online zo efficient mogelijk kunt zoeken naar informatie? Lees dan deze blog van Specialist media John Valk. 

In het boek “Betrouwbare en veilige internetinformatie” van Gabor Mooij lees je dat je tijdens het pre-internettijdperk in je zoektocht naar informatie was aangewezen op papieren media en dat de bibliotheek een belangrijke rol vervulde in de deze informatievoorziening. Inmiddels bieden de bibliotheken niet alleen meer papieren media aan maar ook digitale media. In bibliotheken heb je ook toegang tot online databanken, die voor particuliere gebruikers alleen via betaalde accounts toegankelijk zijn, bijvoorbeeld digitale archieven van kranten. Bibliotheekorganisaties als het SIOB en De Bibliotheek op School bieden algemene informatie over informatievaardigheden voor het onderwijs, met onder andere tips, gedocumenteerde overzichten van lespakketten en meer. Zoeken op internet associeer je al snel met de Google zoekmachine

In een eerder artikel wees ik al op de teruglopende dekkingsgraad van de Google zoekmachine. Bronnen spreken over 50% van alle openbare internetbronnen. Vooral voor oudere informatie wordt Google steeds minder relevant. Ook het doorzoeken van sociale media, vooral de interacties van ‘delen’ en ‘liken’ is een zwak punt van Google. Niet voor niets is Google gestart met haar eigen variant op Facebook, namelijk Google+. En ook diep liggende gegevens, zeker van betaalde databanken zijn voor Google veel minder doorzoekbaar.

Welke vraag hoort bij welke zoekmachine?
In dit artikel wil ik een overzicht geven van de zoekmogelijkheden naar informatie op internet, niet zozeer vanuit de techniek, de tools maar meer vanuit het soort vraag, waarmee je als gebruiker zit. Voor algemene vragen naar concrete informatie bereik je met Google al snel voldoende resultaat. Het kan geen kwaad de resultaten van Google te vergelijken met die van bijvoorbeeld Bing, Yahoo, Yandex.com of privacy vriendelijke zoekmachines als DuckDuckGo en Ixquick Startpage.

Op Facebook kun je via Graph search terecht voor vragen die op het vlak liggen van het leggen van contacten in de persoonlijke sfeer, bijvoorbeeld voor het zoeken van vrienden van vrienden die van kitesurfen houden in Rotterdam en omgeving of in de sfeer van professionele beoordelingen ‘restaurants geliked door koks in opleiding’. Houd er rekening mee dat bedrijven en organisaties Facebook als een informatie- en communicatiemiddel inzetten.

Voor het direct antwoord krijgen met name op concrete wiskundige vragen is Wolphram Alpha de aangewezen website. Maar ook een vraag als 'What is the smallest country by GPD per capita?’('Welk land heeft het kleinste BBP per hoofd van de bevolking?’) levert een kant-en-klaar antwoord op. Simpele berekeningen kun je door Google laten uitvoeren, tik bijvoorbeeld "33 inch in cm'' in het zoekvenster.

Het zoeken van uitspraken en meningen, daar is Twitter een prima bron voor. Heb je minder dan 10.000 volgers dan indexeert Google slechts 0.22% van de tweets. Gebruik daarom de zoekmachine, die Twitter zelf aanbiedt via www.twitter.com/search. Voor persoonsinformatie is LinkedIn een belangrijke bron. Voor vragen die op het gebied van studie en werk liggen is het uit oogpunt van betrouwbaarheid en volledigheid, actualiteit en toetsbaarheid te zoeken in meerdere bronnen, fysiek en digitaal en die ook met elkaar te vergelijken, te filteren.  Gebruik daarvoor catalogi van bibliotheken.

Behalve het actief zoeken naar aanleiding van incidentele vragen kun je je natuurlijk ook via RSS, Google alert, nieuwsbrieven continue op de hoogte laten houden van nieuws over hobby of werk gerelateerde interesses.
 

Informatievaardigheden onontbeerlijk
Weten welke zoekmachines je het best kunt gebruiken is niet genoeg. Weten hoe je je trefwoorden en zoekvragen formuleert is van belang om een optimale lijst van zoekresultaten op het scherm te laten verschijnen. Daarnaast is het van belang dat je die resultaten naar waarde kunt inschatten. Hoe relevant, betrouwbaar, objectief is de gevonden informatie? Hoe kan ik reclame van redactionele inhoud onderscheiden?  Onderzoek wijst uit dat kinderen vaak genoegen nemen met één antwoord uit de resultaatlijst van Google. Ze waarderen het zoekresultaat meer als er geen reclame te zien is. Dat leidt ertoe dat redactionele content soms ten onrechte als reclame gezien wordt.

Wat is handig om te weten voor het zoeken via Google?
Voor de meeste vragen is Google de meest voor de hand liggende zoekmachine. Het probleem dat gebruikers ondervinden bij het zoeken op Google ligt vooral in de hoeveelheid informatie die ze voorgeschoteld krijgen. Als dat te maken heeft met het beoefenen van je vak is dat lastig. Niet véél vinden, maar relevante informatie vinden, daar gaat het om. Het is nog steeds zo dat hóe je zoekt, met welke trefwoorden, niet afhangt van hoe je denkt, maar dat je in je zoekgedrag, in het bepalen van je zoektermen meer moet redeneren vanuit de content, vanuit de tekst waarnaar je op zoek bent. 'Zoekgoeroe' Henk van Ess noemde het ooit in een interview met de NRC “denk als een document”. 

Google probeert daar wel iets aan te doen door de zoekmachine zelf meer te laten denken als een mens . Met Hummingbird introduceerde Google een aanpassing aan het algoritme om zoekopdrachten in langere echte zinnen beter mogelijk en vindbaar te maken. Maar voorlopig hebben de eerste Google zoekresultaten op de letterlijk ingetikte vraag “wat voor weer is het in Rotterdam”  niets met de huidige weerssituatie te maken. Je moet nog steeds vooral denken in termen zoals die in de berichtgeving op internet gebruikt worden, in dit geval ‘weerssituatie’ of ‘weersverwachting’. Ook op soortnaam zoeken levert niet altijd resultaat op ‘bouwtekening’, ‘markthal’ Rotterdam levert nauwelijks resultaat op, omdat op mogelijk gepubliceerde documenten niet altijd de term ‘bouwtekening’ voorkomt.  De term ‘afmetingen’ levert meer op. Zoek vooral op termen die in een mogelijk antwoord op je vraag voorkomen. Lees het artikel van Ewoud Sanders over geavanceerd zoeken via Google met behulp van zoekcommando's en zoekoperatoren.

Google weet wie je bent
Ben je er tevens van bewust dat de informatie die je via Google op je thuispc of smartphone vindt gepersonaliseerd is, afgestemd is op eerdere vragen, interesses. In een vorig artikel wees ik al op enerzijds het voordeel van relevante zoekresultaten anderzijds op het gevaar in een soort vicieuze cirkel van gelijkgestemden en zelfbevestiging terecht te komen in geval van meer meningsvormende vragen.

Waarom Google alle andere zoekmachines achter zich heeft gelaten
Wat zijn verder de sterke kenmerken van Google, waarom heeft Google zich naast de mate van indexeren van websites vanuit zoektechnisch oogpunt ontwikkeld tot de meest vooraanstaande en gebruikte zoekmachine? Ik noem ze even puntsgewijs:

  • goede relevantieordening in de zoekresultaten door te kijken ‘waar’ en ‘hoe’ zoekwoorden in webpagina’s geplaatst zijn;
  • het tonen van suggesties voor het beter formuleren van de zoekvraag, of alvast mogelijke resultaten terwijl je de vraag nog aan het intikken bent;
  • suggesties voor beter gespelde zoektermen, die meer opleveren;
  • het bij het samenstellen van de resultaatlijst automatisch meenemen van enkel- en meervoud, woordvarianten, synoniemen van ingetikte zoektermen;

Het intikken van zoektermen resulteert niet alleen meer in een lijst van websites , afbeeldingen, filmpjes, maar levert vaak ook direct zichtbare feitelijke gegevens. Tik maar eens de naam van een beroemde persoon in, bijvoorbeeld de schrijver Jan Wolkers. Er verschijnt naast de lijst van websites ook een blokje met biografische gegevens. Google gebruikt hiervoor de term Knowledge Graph. 

Met het doorontwikkelen van het zogenaamde semantisch zoeken wil Google de zoekresultaten relevanter te maken voor gebruikers. Google concentreert zich daarbij op het beter herkennen van de relatie tussen gebruiker en onderwerp. De mate waarin een organisatie achter een website meer autoriteit bezit is steeds meer bepalend voor hoe hoog deze in de lijst van zoekresultaten komt te staan. Dit noemen we Google Authorship ranking. Google+ speelt hier ook een rol in en zal daarin alleen maar belangrijker worden. Ook de mate waarin en hoe er naar websites wordt gelinkt bepaalt mede hoe hoog deze in de resultaatlijst komen te staan. Ook hier is de mate van autoriteit van de website, die linkt, van invloed.

Ik gaf al eerder aan dat je bij Facebook en Twitter voor bepaalde vragen beter gebruik kunt maken van de aan deze sociale sites gebonden zoekmachines. Zo heeft Microsoft met de zoekmachine Bing inmiddels contracten afgesloten met Facebook en Twitter, waarmee Bing toegang heeft tot de postst en tweets van deze sociale netwerken.  Ik wil toch even aangeven hoe Google omgaat met het zoeken in Facebook en Twitter. In onderstaande video zie je hoe Facebook en Twitter van invloed zijn op Google rankings. Matt Cutts geeft hierin antwoord op de vraag wat de invloed van Facebook en Twitter is op de Google rankings.

Cutts: "Facebook en Twitter pagina's krijgen dezelfde 'behandeling' als iedere andere pagina in onze webindex, en als er iets gebeurt op Twitter of op Facebook, en wij kunnen het doorzoeken dan kunnen we het ook terug laten komen in onze zoekresultaten." `Verder: "Het hebben van veel volgers of Twitter of likes op Facebook is niet van invloed op onze web search ranking algorithms." In onderstaande video vertelt hij waarom dit niet het geval is:

Zoekmachines van websites
Een probleem is dat zoeken binnen websites soms minder treffers oplevert dan via de Google zoekmachine. Zoekmachines op websites zijn vaak sluitposten en dat heeft effect op de kwaliteit, de vindbaarheid van informatie. Google indexeert websites soms beter dan interne zoekmachines.

Tenslotte
Ik heb met dit artikel willen aangeven wat er in grote lijnen allemaal komt kijken bij het verantwoord zoeken naar betrouwbare informatie.Medewerkers en specialisten media van bibliotheek Rotterdam kunnen je daarbij verder adviseren in een voor jou of je instelling of bedrijf passende vorm.  

John Valk Specialist media
Dit is een blog die ik eerder publiceerde onder de oude niet meer toegankelijke blogomgeving van Bibliotheek Rotterdam.

John Valk

1000 Resterende tekens