Muzieknotatie: zelf bladmuziek maken op je tablet of computer

03 juli 2018

Muzieknotatie: zelf bladmuziek maken op je tablet of computer

Zo nu en dan krijg ik de vraag welke programma’s het meest geschikt zijn voor het zelf maken van bladmuziek op de computer of op een tablet. De keuze is daarbij vooral afhankelijk wat voor soort bladmuziek je wilt maken.

Vroeger
Vóór de introductie van de tablet, de iPad, zo een acht jaar gelden, was je voor de pc of laptop aangewezen op programma’s als Sibelius , Finale ,Capella , en de meer eenvoudige (gratis) programma’s zoals Lylipond, Musescore, of Finale Notepad en Sibelius First, de gratis versie met beperkte functionaliteit van de professionele notenopmaakprogramma's Finale, Sibelius. Minder bekend, maar bruikbaar zijn Musicad en Bladmuziek 24 .

De komst van de tablet
xenon labs symphony pro 220De introductie van de tablet, de mobiliteit en functionaliteit van het aanraakscherm, de ingebouwde camera bood nieuwe mogelijkheden in het opmaken van bladmuziek. Waren de apps in het beginstadium nog beperkt qua mogelijkheden en gebruiksgemak, de meeste hebben zich inmiddels ontwikkeld tot volwaardige alternatieven voor programma’s die voor de computer gemaakt zijn. De meeste apps spelen bij het updaten van de software ook in op de ontwikkeling van de techniek achter de schermen. Dat is met name merkbaar op de iPad Pro met de daarvoor ontwikkelde fijngevoelige pen. Handschriftherkenning vormt steeds meer een vast onderdeel van de mogelijkheden. Ook wordt het steeds prettiger, afhankelijk van de complexiteit van het notenbeeld, te werken op de kleinere schermen van de iPhone. Helaas lopen de notatieprogramma’s  voor Android gestuurde tablets wat achter op die voor de iOs aangestuurde iPhone en iPad. Voor professionele uitwerkingen is een programma als Sibelius voor de meeste muzikanten en componisten nog steeds een prima toepassing voor het opmaken van muzieknoten op de ‘vertrouwde’ computer. Hier is het nu zelfs mogelijk om met een pen aantekeningen te maken indien de pc/laptops beschikt over een aanraakscherm. Ook de grootte van het beeldscherm kan met het oog op overzichtelijkheid een reden zijn om op de computer te werken, al was de komst van de iPad Pro met zijn 12,9 inch schermafmeting al een welkome stap voorwaarts.

De iPad of iPhone
Voor de iPad hebben we het dan over Symphony Pro, net zoals het uitgebreide programma Notion, inmiddels ook voorzien van handschriftherkenning, iWritemusic, dat qua bewerkingsmogelijkheden goed afgestemd is op de versie voor pc. Initiatieven als iComposer en Score creator  lijken het niet te hebben gered. Een minder bekend, maar vriendelijk programma is Reflow scorewriter :

Handschriftherkenning en bladmuziek scannen
Was je tot nu toe gewend om op papier muzieknoten te schrijven, dan is de stap naar de tablet niet groot meer. De app NotateMe was de eerste applicatie die gericht was op handschriftherkenning. Hierbij zet je de, met je vinger of stylus, op het scherm geschreven muzieknoten meteen om in strak vormgegeven notenschrift. Ook is het bij Notateme mogelijk muziek met de plugin Photoscore te scannen via de ingebouwde camera van je iPad om deze later te beluisteren en te bewerken.

Andoid
Voor Android georiënteerde tablets als de Samsung, is de keuze beperkter. Mijn voorkeur zou uitgaan naar het hierboven genoemde NotateMe , Score creator of eventueel Ensemble composer, de gratis versie van het uitgebreidere Ensemble composer pro  (waardering 3,2). Deze speelt op basis van MIDI de noten af. Mist alleen de mogelijkheid om liedteksten toe te voegen, export naar 'image file', maar niet naar PDF.

Windows
Muzikanten, die beschikken over Windows 10 gestuurde tablets, de Surface Pro kunnen werken met het muzieknotatieprogramma StaffPad , het eerste programma waarmee geavanceerde pen muzieknoten kon tekenen, welke direct werden omgezet. Bekijk hoe dit programma werkt op de Surface studio, dat pas echt een groot werkblad biedt:

Kawai, producent van vooral muziekinstrumenten heeft zich met TouchNotation voor de Ipad nu ook begeven op de markt van muzikale apps. Jammer dat deze muzieknotatie app niet de mogelijkheid aanbiedt om liedteksten toe te voegen aan het notenbeeld. Verder werkt deze app prima. Er is een gratis versie om een en ander eerst uit te proberen.

Voorlopig geef ik nog de voorkeur aan de app NotateMe, die er zowel is voor de iPad als voor Android aangestuurde tablets, met name vanwege de optionele koppeling met het muzieknotenherkenningsprogramma Photo Score.

Online muzieknotatie
Een bijzondere plaats nemen Noteflight en Scorio in. Dit zijn online tools om bladmuziek te maken. Je hoeft dus niets te installeren op je computer. Ik maak muziekvoorbeelden in Noteflight als toelichting op mijn blogteksten. Die kun je dan zowel bekijken als afluisteren. Zie bijvoorbeeld elders op deze blog 'De sound van de klasieken: Debussy'

Toegankelijk
Behalve dat muzieknotatieprogramma’s in de loop der jaren veel gebruiksvriendelijker en geavanceerder zijn geworden, zijn ze nu ook redelijk betaalbaar. Professionele programma’s als Sibelius en Finale kennen nu ook ‘uitgeklede’versies, die vaak volstaan voor het doel waarvoor het notenbeeld bestemd is. Toepassingen voor de iPad zijn sowieso goedkoper in vergelijking met de programma's voor de PC. De prijs stijgt wel vaak met het toevoegen van plugins. Echter, een grátis programma als Musescore kan zich in veel opzichten makkelijk meten met duurdere professionele programma’s.

John Valk, specialist media Bibliotheek Rotterdam

John Valk

1000 Resterende tekens