Het verband tussen het leren lezen van teksten en muziek

17 jan 2018

Het verband tussen het leren lezen van teksten en muziek

Veel kinderen vinden het moeilijk om een ​​instrument te leren bespelen en worstelen met het lezen van muziek. Zelfs na lang oefenen, kunnen maar weinig kinderen muziek van blad lezen op dezelfde manier als waarop ze een boek of een stuk tekst lezen. Hoe komt dit?

"Kan dit worden verklaard door verschillen in het léren lezen van tekst en muziek?" vroeg Katarzyna Julia Leikvoll zich af in haar proefschrift, dat ze in maart 2017 verdedigde aan de universiteit van Stavanger in Noorwegen. Haar proefschrift richt zich op hoe schrijven, visuele herkenning en begrip een efficiëntere bijdrage kunnen leveren aan het leren lezen en het leren musiceren. Leikvoll onderzocht hoe beginnende pianostudenten muziek leren lezen in de Noorse (buitenschoolse) muziekscholen. (Voor zover ik kan beoordelen zou een onderzoek op Nederlandse scholen eenzelfde beeld hebben opgeroepen.) Ze vergeleek dit vervolgens met hoe lezen en schrijven op het basisonderwijs wordt onderwezen. De onderzoeker wijst erop dat het lezen van tekst en het lezen van muziek veel overeenkomsten vertonen. 

SheetmusicBasline

 

 

 

 

 

Overeenkomsten in het proces van lezen
In beide gevallen gaat het om het decoderen/ontleden van grotere eenheden zoals woorden, akkoorden en toonreeksen in plaats van individuele letters en notities.Bovendien anticiperen we op wat het volgende woord of groep noten zal zijn, gebaseerd op de context.Leikvoll wijst erop dat dit helpt om vloeiend lezen en spelen te bevorderen.

Herkenning en begrip
Het herkennen van individuele letters en gewone woorden wordt benadrukt in de Noorse methoden voor het lesgeven in lezen en schrijven in het basisonderwijs. Schrijven is een integraal onderdeel van het taalonderwijs. Schrijven en tekstbegrip worden benadrukt in lesmethoden. Andere onderdelen bestaan uit ‘luisteren’ en ‘presenteren’ door voorwerpen te gebruiken die kunnen worden gezien en aangeraakt. De lesboeken bevatten ook gedetailleerde instructies voor leraren.

De eerste zinnen die leerlingen krijgen voorgeschoteld, bestaan ​​meestal uit twee of drie woorden, waarbij illustraties helpen om zich te concentreren op het begrijpen van wat er wordt gelezen. Het bijbrengen van tekstbegrip is van begin af aan belangrijk, omdat kinderen moeten nadenken of de illustratie al dan niet overeenkomt met de tekst.

Muziek leren lezen
De meest populaire pianomethoden voor beginners zijn meestal gebaseerd/gericht op het tonen van los van elkaar staande noten die aangeven welke toetsen er moeten worden ingedrukt.

"Pianoleraren leggen het lezen van muziek uit aan beginners door naar de bladmuziek te wijzen met de aanwijziging 'Dit is noot C, D, E. Hier zijn de C-, D- en E-toetsen. Nu spelen! 'Geen enkel kind wordt geleerd om te lezen door te luisteren naar noten in hun onderling verband' aldus Leikvoll.

"Verder kwam ik  nergens oefeningen tegen om muziek te schrijven en was er geen informatie over wat belangrijk is om op te letten binnen een pagina met muzieknoten. Noten worden niet uitgelegd als visuele symbolen die bepaalde geluiden vertegenwoordigen, maar als commando's, die aangeven welke toetsen moeten worden gedrukt, "vervolgt ze.

Schrijven en begrijpen
Leikvoll roept op tot ontwikkelen en aanbieden van oefeningen in het schrijven van muziek en wijst op het belang van het begrijpen hoe harmonische relaties tussen groepen van noten een soort stellage vormt waarop het pianostuk is gebouwd.

Dan kunnen harmonische structuren worden herkend als zinvolle eenheden wanneer je onbekende muziek voor het eerst leest en speelt.

"Deze benadering kom je niet tegen in de gangbare leermethoden voor beginners," zegt ze.

Harmonische structuur kent regels voor wat samen klinkt, de reden waarom en wat je op elk moment binnen een muziekstuk kunt verwachten.

"Als je deze regels leert, wordt het lezen van muziek zinvoller. Je zult bij het zien van het grote plaatje meer denken aan een samenhangend geheel van muzieknoten in plaats van individuele tekens " zegt de onderzoekster.

Een nieuwe methode om muziek te leren lezen
Op basis van de methoden voor het lesgeven in lezen en schrijven zoals gebruikt in Noorse basisscholen, heeft Leikvoll een pianomethode voor beginners ontwikkeld met de naam "Listen, write, play". Het bevat een lesboek, een oefenboek en een gedetailleerde handleiding voor docenten.

De methode is gedurende een jaar getest door een aantal pianostudenten en docenten:

Hoe het beste leren te bereiken
Veel tijd werd besteed aan het spelen op het gehoor en het leren herkennen van  harmonische structuur in stukken. Bovendien streeft deze methode naar het automatisch herkennen van losse tonen en het kunnen lezen van grotere eenheden. De studenten brachten ook tijd door met het opschrijven van bekende en onbekende melodieën.

Het onderzoek toonde aan dat de vaardigheid van studenten om een ​​onbekend stuk muziek te lezen en te spelen, gerelateerd was aan hun vermogen om individuele tonen onmiddellijk te herkennen. Er was ook een verband tussen hoe de leerlingen de betekenis van muzieksymbolen op een bladmuziek konden uitleggen en hun vermogen om eenvoudige, onbekende melodieën vanaf de piano op te schrijven.

Het is belangrijk om les te hebben van maar één muziekleraar
Het bleek dat de leerlingen die de beste resultaten behaalden ook degene waren met de meeste lessen bij hun vaste muziekleraar.

"Frequente en regelmatige lessen door een leraar die de studenten goed kende gaf de beste resultaten bij het leren lezen van muziek. Andere belangrijke activiteiten bestonden uit het schrijven van muziek; losse tonen, bekende en onbekende melodieën en compositie ", legt Leikvoll uit.

Patronen bespreken
Het bespreken van de verschillende kenmerken bij het lezen van bladmuziek, bijvoorbeeld zien wanneer muzikale patronen terugkeren, bleek ook belangrijk te zijn.

De plaats van een noot op of tussen een specifieke lijn binnen een notenbalk geeft de toonhoogte aan.

"Uit mijn onderzoek bleek dat studenten die dingen konden uitleggen zoals 'Noot G ligt op de tweede lijn of een open rondje met een stok duurt twee tellen’ meer vorderingen maakten in het leren spelen van bladmuziek dan studenten, die dit niet mondeling konden uitleggen', zegt Leikvoll.

Om ervoor te zorgen dat dat beginnende pianostudent zich snel goede leesvaardigheden eigen maakt, beveelt de onderzoeker een gevarieerde lesactiviteiten pakket aan, waaronder het schrijven van muziek, praten over de betekenis van muzieksymbolen en het gebruik van lichaamsbewegingen. "Deze hebben de kinderen in staat gesteld snel toon- en ritmepatronen te erkennen", aldus Leikvoll.

Noten:

  • Katarzyna Julia Leikvoll: Listen, write, play: About music reading skills of piano pupils at the beginner level). Doctoral thesis, Department of Music and Dance, University of Stavanger. (2017)
  • Katarzyna Julia Leikvoll: Maurizio i Pianodalen. Piano lesson book based on «Listen, write, play». Musikk-husets forlag. (2018)

Bron: website Science Nordic

 

 

John Valk

1000 Resterende tekens